विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)
Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary
महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा
पृष्ठ 34, कुल 168 में से
संदर्भ में पढ़ेंद्वितीयोऽङ्कः। २९ विदूषकः-(अपवार्य्य।) हंहो सअं एव्व तत्तभोदा वअणेण रहस्सभेओ किदो। इ दानीं अहं अत्तणो जीहं रक्खिदुं सम- त्थोम्हि। (प्रकाश्यम्।) किं तत्तभोदा उव्वशीणामधेएण आमन्तिदा। चेटी-अज्ज, का सा उव्वसी। विदूषक - असि उव्वसि त्ति अणङ्ग। ताए दसणेण उम्मादि दो पदं संख्खावएदि, २ वि बह्मण असिदक्विसुन्दरे पीडेदि। चेटी-(अपवार्य्य।) ई०रादिसो मए भेओ भट्टिणो रहस्सपुग्ग रस। ता गदुअ देवीए एदं णिवेदमि। (इति प्रस्थिता।) विदूषक - णिउणिए, विण्णावेहि मम वअणेण काशिराजदु- हिदम्-परिचत्तन्तरिइए मिअसिण्डिआए वअन्तं णिवत्तावे दुम्। जद् मोदीए मुहकमलं पेक्खिस्सदि तदो णिवत्तिस्सदि त्ति। १ अयं स्वयमेव तत्रभवता वचनेन रहस्यभेदः कृतः। इदि- दानीमहं आत्मनः जिह्वां रक्षितुं समर्थोऽस्मि। किं तत्रभवत्या उर्व्वशीनाम धेयनामन्त्रिना। २ आर्य्य का सा उर्वशी। ३ अस्युर्व्वशीत्यनङ्गः। तस्या दर्शनेनोन्मादितो न केवलं तामाया स्यति मामपि ब्राह्मणमतिव्यथिसुखं दृढं पीडयति। ४ ईदृशस्तो लब्धो मया भर्त्तु रहस्योद्गमः। गत्वा देव्यै एतन्नि वेदयामि। ५ निपुणिके विज्ञापय मम वचनेन काशिराजदुहितरम्-परित्या ता अभ्यन्तरेण मृगशृङ्गिकया वयस्यं निवर्त्तयितुम्। यदि भवत्या मुख कमलं प्रक्ष्यिष्यत ततो निवर्तिष्यत इति। द्विया माझा संता हसी आचरिता ॥ विदूषकः। अय स्वयमेव तत्रभवता व दनेन रहस्यभेद कृतः। इदानीनीयहं आत्मनो जिह्वां रक्षितुं समर्थोऽस्मि। किं स्तत्रभवत्या उर्व्वशीनामधेयनामन्त्रि ? ॥ चेटी। आर्य्य का सा उर्वशी ॥ विदू षक । अस्युर्व्वशीत्यनङ्गः। तस्या दर्शनेनोन्मादितो न केवलं तामायाम यति मामपि ब्राह्मणमतिव्यथिसुखं दृढं पीडयति। अशितव्यथिसुग इत्यपि पाठः ॥ चेटी। पन्थास्तो लब्धो में भर्तूरहस्यपुद्गमः। गत्वा देव्यै एतन्निवे दयामि ॥ विदूषकः। निपुणिके विज्ञापय मम वचनेन काशिराजदुहितरम्-