भारतकोश
विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary

महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा

DevanagariSanskritpublished168 पृष्ठ

पृष्ठ 38, कुल 168 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 38

द्वितीयोऽङ्कः । ३५ विदूषकः — सरिसो एब्व से अहिणिवसो । (इति परिक्रामन् ।) एदं पमदवणम् । पविशदु भवं । राजा — वयस्य, प्रविशाग्रतः । (उभौ प्रवत नाट्यतः ।) राजा — (पार्श्वं रूपयित्वा ।) वयस्य, साधु मनसा समर्थित आ- त्मप्रतीकार इच्छि समोद्यानप्रवेशः । तथान्यथैवोपनतम् । विविक्षोर्यदिदं नूनमुद्यानं तापशान्तये । स्रोतसेवोद्द्रमानस्य प्रतीपतरणं महत् ॥ ५ ॥ विदूषकः — कहं विअ । राजा — इदमसुलभवस्तुप्रार्थनादुर्निवांरे प्रथममपि गता मे पञ्चबाणः शिलोति । त्रिगुण मलयवातोत्पुल्लितोपाण्डुपत्त्रे रपवनमदवारैर्दातिष्वङ्कुरेषु ॥ ६ ॥ विदूषकः — अलं भवदो परिदेविदेन । अइरेण इट्ठमपाद- इत्ता अत्तहो एव्वं द सदाओ भविस्सदि । सदृश एवास्याभिनिवेशः । एतत् प्रमदवनम् । प्रविशतु भवान् । २ प्रधानेन । अ न न इति स्थितः । अभिनवशशिनिबन्ध एव न स हाय इति २ । भिनवः । १ एष इत्यपि पाठः । प्रमदवनम् । प्रविशतु भवान् ॥ विधिक्षासितः । १ नूनं अयं पाठो न दृश्यते । प्रमदवनम् प्रविशतु । पुंमानानां संज्ञानम् इदम् ॥ अन्यच्च रन्तु समादराः दुःख नाश्यात्मानम् अपहर्तुं न शक्यते । न हि द्विषन्तो भयं करोति न दीप स्तरो ज्ञानभूतोऽनयो भवेत् ॥ दूषकः । कथं वा । इदानीमिति । असुर न्सुयोर्नामकवस्तु । बनापरिचितं द्वितीयोऽङ्कः समाप्तः । सारंभं प्राप्तं पुरः सम्भ्रमात् परं नित्यं संकटावस्थापनारम्भः । ३ ॥ ६ ॥ विदूषकः । अलं भवतो विलापेन । अवश्यं शरे