भारतकोश
विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary

महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा

DevanagariSanskritpublished168 पृष्ठ

पृष्ठ 39, कुल 168 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 39

३६ विक्रमोर्वशीये राजा—प्रतिगृहीत ब्राह्मणवचनम्। (इति परिक्रामत ।) विदूषक —पेक्खदु भव यम तावदारसुन्द से अभिरामत्वं पमदवणस्स । राजा—ननु प्रतिपदमंत्र तावदवलोकयामि । अत्र हि, अग्रे लीनश्वपाटल कुरवक श्याम द्वयोर्भागयो- र्बालाशोकसुपोद्गरागसुभग भेदोन्मुख तिष्ठति । ईषद्वद्धरजःकणाम्रकपिशा चूते नवा मञ्जरी मुग्धत्वस्य च यौवनम्य च सखे मध्ये मधुश्रीःस्थिता ॥७॥ विदूषक —एशो कमणमणिसिलावट्टमणाही अदिमुत्तलदाम ण्डओ भमरसङ्घनिहट्टिदेहिं कुसुमेहिं किदोवआरो णिअ अत्तभवदो वहिदि । ता अणुगहीअदु एसो । राजा—यदभिरोचते भवते । (उपविशत ।) विदूषक —दोणिं इहामीणो लल्लिल्दागेहिअणागणेबणो उव्मीगदु उकण्ठं विनोदेदु भवं । १ प्रेक्षतां भवांस्तावदारमुचितमस्याभिरामत्वं प्रमदवनस्य । २ एष कृष्णमणिशिलापट्टमनाथाऽतिमुक्तलतामण्डपो भ्रमरसङ्घविघ टितैः कुसुमैः कृतोपचार स्वात्रभवतो वतत । तदनुगृह्यतामेष । ३ .... नानिदानीमा ... गनल म्यनानडोचन त्वगीमनामुत्कण्ठां विनोदयतु भवान् । विद्वागण अचिरान्नष्टभ्रान्तिभावेन एव तं सहायी भविष्यति ॥ विदू षक । प्रेक्षतां भवां यम तावत्परमुचितमस्याभिरामत्व प्रमदवनस्य ॥ अग्रे इति । अग्रेऽग्रतश्च श्रान्तश्वतात कुरवक कुरवक पीत कुरण्टककुसुमं द्वयो र्भागयोर्भवत श्यामम् । तत्र श्यात कुरबकस्तत्र पीत कुरण्टक । इति त्रि काण्डः । बालाशोकं नूतनमशोककुसुममुद्रागसुभगसुद्वारक्तवागुदरं भेदो न्मुखं विकासोन्मुखम् । अनेन विशेषणद्वयेन मुग्धत्वावस्थात उक्त । ईषद्वद्ध- इत्यादीना द्वयोरवस्था वर्णित ॥ ७ ॥ विदूषक । एष कृष्णमणिशि लापट्टनाथाऽतिमुक्तलतामण्डपो भ्रमरसङ्घविघटितैः कुसुमैः कृतोपचार इवात्र भवतो वर्तते । तदनुगृह्यतामेष । अतिमुक्त इत्युद्ध स्नाङ्गवल्ली माधवी लता ।' इति त्रिकाण्ड ॥ विदूषक । इदानीमिहासीनो हतितडतालोम्य-