भारतकोश
विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary

महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा

DevanagariSanskritpublished168 पृष्ठ

पृष्ठ 53, कुल 168 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 53

४८ विक्रमोर्वशीये राजा—एतदासनाभ्यताम् । चित्रलेखा—उव्वसी महाराजं सिरसा पणमिअ विण्णवेदि । राजा—किमाज्ञापयति । चित्रलेखा—मम तस्सिं सुरारिसंभवे दुव्वए महाराओ एव्व सरणं आसी । सव्वद सा अहं तुह दंसणसमुत्थेण आआमिणा बलिअं बाधिअमाणा मअणेण पुणो वि महाराअस्स अणुक्कम्प- णीआ होमि । राजा—अयि सखि, पर्युत्सुका कथयसि प्रियदर्शना ता- मार्तिं न पश्यसि पुरूरवसस्तदर्थाम् । साधारणोऽयमुभयो प्रणयो यतस्व तां कौमुदीमिव समागमयेन्दुरिम्भे ॥ १५ ॥ १ उर्वशी महाराजं शिरसा प्रणम्य विज्ञापयति । २ मम तस्मिन्सुरारिसंभवे दुर्नये महाराज एव शरणमासीत् । सां प्रत साहं तव दर्शनसमुत्थेनायासिना बलवद्बाध्यमाना मदनेन पुनरपि महाराजस्यानुकम्पनीया भवामि । त्वाह प्रच्छन्नप्रकाशत्वान्न — तद्भवदपवारितम् । रहस्यं तु यदन्यस्य परावृत्य प्रकाश्यते । इति । कृत नवावेशोपगता । तत्रभवत्या उर्वश्या रहस्यनैतया भवितव्यम् ॥ चित्रलेखा । उर्वशी महाराजं शिरसा प्रणम्य विज्ञापयति ॥ चि- त्रलेखा । मम तस्मिन्सुरारिसंभवे दुर्लये महाराज एव शरणमासीत् । सांप्रतं साहं तव दर्शनसमुत्थेनायासिना बलवद्वाध्यमाना मदनेन पुनरपि महाराजस्यानुक- म्पनीया भवामि ॥ पर्युत्सुकामिति । आर्ति पीडाम् । अयमुभयोरावयोः प्र- णयः प्रमः साधारणः । यथा मम तस्याम् तथा तस्या अपि मयीत्यर्थः । अतो दतस्व यत्नं कुरु । समागमयेन्दुरिम्भे इव ताम् । मदीक्षणात् । स- मागमय । प्रणयः परस्परं तस्मिन् सममवस्था च न च योग्यैषम् इति पाठः मारस्य प्रणयः सोऽम्काद्वन भिन्न पीडाप्रदानकरः । तं दृष्ट्वैव नूनं समनावस्था घटनाव तस्यान योग्यमिति सोऽक्षिपि । अनोष्टीति मितनत्रपश्रीश्चित्रष इति भावः ॥ १५॥