भारतकोश
विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary

महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा

DevanagariSanskritpublished168 पृष्ठ

पृष्ठ 71, कुल 168 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 71

५८ विक्रमोर्वशीये प्रविशति हृदयं न तद्विदा मणिरिव कृत्रिमरागयोजितः ॥ २१ ॥ विदूषकः—अणुकूलं एव्व एदं भवदो। ण हु अस्सिंउक्किण्ण- दस्स पमुहे दीवसिहा सहेदि। राजा—मैवम्। उर्वशीगतमनसोऽपि मम देव्या स एव बहु- मानः। किं तु प्रणिपातलङ्घनादहमस्या धैर्यमवलम्बिष्ये। विदूषकः—चिट्ठदु दाव धीरदा। बुभुक्खिदबम्हणस्स जीविदं अवलम्बदु भवं। समओ खु ण्हाणभोअणे सेविदुम्। राजा—(ऊर्ध्वमवलोक्य।) कथमर्धं गतं दिवसस्य। अतः खलु उष्णार्तं शिशिरे निषीदति तरोर्मूललवाले शिखी निर्भिद्योपरि कर्णिकारमुकुलान्याशेरते षट्पदाः। तप्तं वारि विहाय तीरनलिनीं कारण्डवः सेवते क्रीडावेश्मनि चैष पञ्जरशुकः क्लान्तो जलं याचते ॥ २२ ॥ (इति निष्क्रान्ताः।) द्वितीयोऽङ्कः। १ अनुकूलमेवैतद्भवतः। न खल्वेवं... मदनः। २ तिष्ठतु तावद्धीरता। बुभुक्षितब्राह्मणस्य जीवितमवलम्बतां भवान्। ————— वृत्तं प्रमथिताख्यानमुक्तं वृत्तविद्भिः । कृतं तव रचितं हृदयं मां न मदनः। ३ अयं ... ४ न ... लक्षणम् २३ ... दृष्टान्त रूपकम् ... कुमुदिनीश चन्द्रमसि या ... यतः इतरः—उष्णानशीतैः।