भारतकोश
वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

Viramitrodaya Rajanitiprakasha of Mitramishra with Commentary

महामहोपाध्याय मित्रमिश्र (सम्पादक: पं. विष्णुप्रसाद शर्मा) द्वारा

DevanagariHindipublished490 पृष्ठ

पृष्ठ 117, कुल 490 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 117

राजगुणाः ११९ स्थूललक्ष्यः बहुदेयार्थदर्शी । तस्य च सर्वा पृथिवी वश्या भवतीत्युक्तम्— मत्स्यपुराणे, भाव्यं धर्मभृतां श्रेष्ठ स्थूललक्ष्येण भूभृता । स्थूललक्ष्यस्य वशगा सर्वा भवति मेदिनी ॥ इति । परकृतोपकारापकारौ न विस्मरतीति कृतज्ञः । वृद्धसेवकः, विनयशिक्षार्थं तपोज्ञानादिवृद्धानां सेवकः । तदुक्तम् — मनुना, वृद्धांश्च नित्यं सेवेत विप्रान् वेदविदः शुचीन् । वृद्धान्, वयस्तः, ब्राह्मणानब्राह्मणान् वा । विप्रानित्यादि व्याख्यातप्रायम्। शुचीन् निरुपधीन् । एतदप्यपूर्वमिति मेधाति- थिः । कुल्लूकभट्टस्तु विप्रानित्यस्य सर्वाणि विशेkey: विशेkey? -> विशेkey? No: विशे- षाणा- (विशेषणा-) Wait, let me transcribe exactly as in the print: थिः । कुल्लूकभट्टस्तु विप्रानित्यस्य सर्वाणि विशेषणा- नीत्याह । वृद्धसेवी च सततं रक्षोभिरपि पूज्यते । रक्षांसि, निर्दयानि महाबलानि सर्वधर्मशून्यानि, तैरपि पूज्यते किमुत मनुष्यैरिति कैमुतिकन्यायद्योतनार्थमिदम् । वृद्धसेवायाः फलमाह— तेभ्योऽधिगच्छेद्विनयं विनीतात्मापि नित्यशः । विनीतात्मापि पाटवातिशयजननार्थं विनयमधिगच्छेत् । विनीतात्मा हि नृपतिर्न विनश्यति कर्हिचित् । बहवोऽविनयाद्भ्रष्टा राजानः सपरिच्छदाः ॥ वनस्थाश्चैव राज्यानि विनयात्प्रतिपेदिरे । वेनो विनष्टोऽविनयान्नहुषश्चैव पार्थिवः ॥ सुदासः पैजवनश्च सुमुखो निमिरेवच । सुदासनामा पैजवनस्य पुत्रः । तथा च-

वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष) · पृष्ठ 117, कुल 490 में से · BharatKosha