वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

विहिता राजधर्माः । १२३ बाह्याश्च त्रिविधा ज्ञेयास्तुल्याभ्यन्तरकृत्रिमाः ॥ गुरवस्ते यथापूर्वं तेषु यत्नः सदा भवेत् । अमात्यादिभी राजा रक्ष्यो राज्ञा च ते रक्ष्या इत्युक्तम्- तत्रैव, स्वाम्यमात्यो जनपदो दुर्गं दण्डस्तथैव च । कोशो मित्रं च धर्मज्ञ सप्ताङ्गं राज्यमुच्यते ॥ दण्डो बलम् । सप्ताङ्गस्यापि राज्यस्य मूलं स्वामी प्रकीर्त्तितः । मूलं प्रधानम् । तन्मूलत्वात्तथाङ्गानां स तु रक्ष्यः प्रयत्नतः ॥ अमात्यादिभिरिति शेषः । षडङ्गरक्षा कर्त्तव्या तथा तेन प्रयत्नतः । षडङ्गानि अमात्यादयः । तेन राज्ञा । अङ्गेभ्यश्च तथैकस्तु द्रोहमाचरतेऽल्पधीः ॥ एकः, अङ्गमध्यस्थः कश्चित् । वधस्तस्य तु कर्तव्यः शीघ्रमेव महीक्षिता ॥ तथा, एकस्यैव महीभर्तुर्भूयः कार्ये सुनिश्चिते । ब्राह्मणान् पर्युपासीत त्रय्यां राम सुनिश्चितान् ॥ नासच्छास्त्ररतान्मूढांस्ते हि लोकस्य कण्टकाः । सुनिश्चिते, उपस्थित इति शेषः । उपासीत नियुञ्जीत । तथा, यजेत राजा बहुभिः क्रतुभिः स्वाप्तदक्षिणैः ॥ स्वाप्तदक्षिणैः, ऋत्विग्भिः प्राप्ता दक्षिणा येषु तैः । धर्मार्थं चैव विप्रेभ्यो दद्याद्भोगान् धनानि च ।