वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

१३६ वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे यमः, याचितो नेति न ब्रूयादीक्षितो नानृतं वदेत् । सङ्ग्रामे न निवर्त्तेत तं देवाः क्षत्रियं विदुः ॥ दाता यज्वा च शूरश्च देवद्विजपरायणः । समः सर्वेषु भूतेषु चिरं पालयते महीम् ॥ तथा, पर्जन्यमिव भूतानि महाद्रुममिवाण्डजाः । भृत्या यमुपजीवन्ति स राजा शक्रलोकभाक् ॥ इति कात्यायनः, शौर्यविद्यार्थबाहुल्यात्प्रभुत्वाच्च विशेषतः सदा चित्तं नरेन्द्राणां मोहमायाति कारणात् ॥ तस्माच्चित्तं प्रबोद्धव्यं राजधर्मे सदा द्विजैः । पवित्रं परमं पुण्यं स्मृतिवाक्यं न लङ्घयेत् ॥ इति । द्विजैः, करणभूतैः, राज्ञा स्वचित्तं राजधर्मे प्रबोद्धव्यम् । गौतमः, ब्राह्मणं च पुरोदधीत विद्याभिजनवाग्रूपवयः- शीलसम्पन्नं न्यायवृत्तं तपस्विनं, तत्प्रसूतः कर्माणि कुर्वीत, ब्रह्मप्रसूतं हि क्षत्रमृद्ध्यते न व्यथत इति च विज्ञायते, यानि च दैवोत्पातचिन्तकाः प्रब्रूयुस्तान्याद्रियेत, तदधीनमप्येके योगक्षेमं प्रतिजानते, शान्तिपुण्याहस्वस्त्ययनायुष्मङ्गलसंयुक्तान्याभ्युद- यिकानि विद्वेषणसंव्रननाभिचारद्विपद्वृद्धियुक्तानि च शालाग्नौ कुर्याद्यथोक्तमृत्विजोऽन्यानि । इति । पुरोदधीत, पुरोहितं कुर्यात् । सर्वेषु कर्मसु पुरो धीयत इति पुरोहितः । तत्प्रसूतः तदनुज्ञातः । तत्प्रसूत इत्यत्र त- च्छब्दानुकर्षणीयत्वेन ब्राह्मणं निर्दिशति — ब्रह्मप्रसूतमिति । ब्रह्म, ब्राह्मणस्तेन प्रसूतं तदनुज्ञातम्। ऋद्ध्यते समृद्धो भवति ।