वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

१४६ वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे गच्छेत्सम्यगविज्ञाय वशं क्रोधस्य यो नृपः । वसेत्स नरके घोरे कल्पान्तं तु न संशयः ॥ सम्यगविज्ञाय, स्वक्रोधनिमित्तं परापराधमनिर्णीय । कर्त्तव्यान्तरमप्युक्तं गरुडपुराणे— मनस्तापं न कुर्वीत आपदं प्राप्य पार्थिवः । समबुद्धिः प्रसन्नात्मा सुखदुःखसमो भवेत् ॥ वीराः कष्टमनुप्राप्ता न भवन्ति विषादिताः । प्रविश्य वदनं राहोर्विनोदति पुनः शशी ॥ तथा, कारणेन विना भृत्ये यस्तु कुप्यति पार्थिवः । स गृह्णाति विषोन्मादं कृष्णसर्पेण दंशितः ॥ तथा, लीलां करोति यो राजा भृत्ये सज्जनगर्विते । स वादे विग्रहे क्षिप्रं रिपुभिः परिभूयते ॥ लीलां क्रीडाम् । वादे, वाक्कलहे । विग्रहे, शस्त्रसाध्ये सङ्ग्रामे । तथा, तुल्यार्थं तुल्यसम्बन्धं मर्मज्ञं व्यवसायिनम् ॥ अर्द्धराज्यहरं भृत्यं यो न हन्यात्स हन्यते । इति इति राज्ञो विहितधर्माः । अथ राज्ञः प्रतिषिद्धा धर्माः, मत्स्यपुराणविष्णुधर्मोत्तरयोः, मृगयां पानमक्षांश्च वर्जयेत्पृथिवीपतिः । एतान्यासेवमानास्तु विनष्टाः पृथिवीक्षितः ॥