वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

[Header] राज्ञो दिनकृत्यम् । १६३

श्यावास्यचक्रः सन्तस्रः सोद्वेगं च निरीक्षते ॥ श्यावास्यचक्रः, ईषत्कृष्णश्वेतमुखमण्डलः । विषदो वा विषं दत्त्वा यत्र तत्र निरीक्षते । स्रस्तोत्तरीयो विमनाः स्तम्भकुड्यादिभिस्तथा ॥ प्रच्छादयति चात्मानं लज्जते स्खलते तथा । भुवं विलिखति ग्रीवां तथा चालयति द्विज ॥ कण्डूयति च मूर्द्धानं परिलक्ष्यो नरः सदा । क्रियासु त्वरितो राजन् विपरीतास्वपि ध्रुवम् ॥ एवमादीनि चिह्नानि विषदस्य परीक्षयेत् । ततो विचारयेदग्नौ तदन्नं त्वरयाऽन्वितः ॥ इन्द्रायुधसवर्णोऽग्नी रूक्षः स्फोटसमन्वितः । एकवर्णोऽथ दुर्गन्धर्भृशं चटचटायते ॥ तद्धूमदर्शनाज्जन्तोश्शिरोरोगश्च जायते । सविषेऽन्ने निलीयन्ते न च पार्थिव मक्षिकाः ॥ विलीनाश्च विपद्यन्ते दृष्टे च सविषे तथा । विरज्यति चकोरस्य दृष्टिः पार्थिवसत्तम ॥ विकृतिं च स्वरो याति कोकिलस्य तथा नृप । गतिः स्खलति हंसस्य भृङ्गराजश्च कूजति ॥ क्रौञ्चो मदमथाभ्येति कृक