वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

[Header] १६४ वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे

तथा भवति सास्त्रावं पक्वं पर्युषितोपमम् ॥ व्यापन्नरसगन्धं च चन्द्रिकाभिस्तथा युतम् । व्यञ्जनानां च शुष्कत्वं द्रवाणां बुद्बुदो भवेत् ॥ ससैन्धवानां द्रव्याणां जायते फनमालिका । रसस्य राजिस्ताम्रा स्यान्नीला च पयसस्तथा ॥ कोकिलाभा च मद्यस्य तोयस्य च नृपोत्तम । धान्याकस्य तथा कृष्णा कपिला कोद्रवस्य च ॥ मधुश्यावा च तक्रस्य नीलपीता तथैव च । घृतस्योलूकसङ्काशा कपोताभा च मस्तुनः ॥ हरिता माक्षिकस्यापि तैलस्य च तथाऽरुणा । फलानामप्यपक्वानां पाकः क्षिप्रं प्रजायते ॥ प्रस्वेदश्चैव पक्वानां माल्यानां म्लानता तथा । मृदुता कठिनानां च मृदूनां च विपर्ययः ॥ सूक्ष्मतन्तूपसदनं तथा चैवातिरोमता । श्याममण्डलता चैव वस्त्राणां च विशेषतः ॥ लोहानां च मणीनां च मलपङ्कोपदिग्धता । अनुलेपनगन्धानां सूनानां च नृपोत्तम ॥ विगन्धता च विज्ञेया पर्णानां म्लानता तथा । एवमादीनि चिह्नानि विज्ञेयानि नृपोत्तम ॥ तस्माद्राजा सदा तिष्ठेन्मणिमन्त्रौषधागदैः । उक्तैः संरक्षितो राजा प्रमादपरिवर्जकः ॥ प्रजातरोर्मूलमिहावनीशस्तद्रक्षणाद्वृद्धिमुपैति राज्यम् । तस्मात्प्रयत्नेन नृपस्य रक्षा सर्वेण कार्या रविवंशचन्द्र॥इति सूनानां प्रसूनानाम् । अगदैः संरक्षितः सदा तिष्ठेदित्युक्त- म्, तत्र कान्यगदानीत्यपेक्षायाम्-