भारतकोश
वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

Viramitrodaya Rajanitiprakasha of Mitramishra with Commentary

महामहोपाध्याय मित्रमिश्र (सम्पादक: पं. विष्णुप्रसाद शर्मा) द्वारा

DevanagariHindipublished490 पृष्ठ

पृष्ठ 201, कुल 490 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 201

दुर्गे पुरगृहादिनिर्माणम् । २०५ मुक्ताः, करादिनिर्मुक्ताः। नृपतिः, विभक्तिव्यत्ययेन नृप- तिना । स्वशासने, स्वकरादानकरणे । लेखयित्वा, एवं दत्ता गृहाः करनिर्मुक्ता इति लेखयित्वा । भाव्याः परिपालनीयाः । नित्यं नैमित्तिकं काम्यं शान्तिकं पौष्टिकं सदा । पौराणां कर्म कुर्युस्ते सन्दिग्धे विनयं तथा ॥ इति । सन्दिग्धे, कार्ये । विनयं, शिक्षाम् । पुरं कुर्यादित्युपक्रम्य- विष्णुधर्मोत्तरे, एषामन्यतमे दुर्गे धनधान्यसमायुते । हस्त्यश्वरथसम्पन्ने मणिभिरुपशोभिते ॥ यन्त्राढ्ये वेदबहुले युद्धोपकरणैर्युते । सुसञ्चिते धनाढ्ये च बहुपेये बहूदके ॥ हस्त्यश्वरथगोवैद्यसांवत्सरयुते शुभे । घृततैलौषधियुते सर्वोपकरणैस्तथा ॥ प्राकारपरिखावप्रगोपुराट्टालकैर्युते । चाटतस्करदुर्वृत्तक्रुद्धलुब्धादिवर्जिते ॥ इति । वेदबहुले, वैदिकब्राह्मणबहुले । सुसञ्चिते, वक्ष्यमाणस- कलपदार्थसञ्चययुक्ते । चाटाः, बहुभाषिणः । परिखादिकरणे विशेषमाह- बृहस्पतिः, समा निम्नोन्नता वापि यत्र भूमिर्यथाविधा । शालादृपरिखाद्याश्च कर्त्तव्याश्च तथाविधाः ॥ तथाविधाः, भूमेर्निम्नोन्नततानुसारेण निम्ना उन्नताश्च कार्या इत्यर्थः । समन्तात्तत्र वेश्मानि कुर्युः प्रकृतयस्ततः । द्विजवैश्यवणिक्शिल्पिकारुका रक्षकास्तथा ॥