वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

२०६ वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे स्थलावस्थाननिष्काशभ्रमश्वभ्रचतुष्पथान् । समाजविक्रयस्थानगोव्रजांश्चैव कल्पयेत् ॥ एवमन्येषां गृहादौ निर्मिते राज्ञो निवासयोग्यगृहनिर्माणे प्रकारमाह- स एव, दुर्गमध्ये गृहं कुर्याज्जलवृक्षान्वितं पृथक् । प्राग्दिशि प्राङ्मुखीं तस्य लक्षण्यां कल्पयेत्सभाम् ॥ माल्यधूपासनोपेतां वीररत्नसमन्विताम् । प्रतिमालेख्यदेवैस्तु युक्तामग्न्यम्बुना तथा ॥ इति । विष्णुधर्मोत्तरेऽप्युक्तम्- दैवज्ञस्थपतिभ्यां तु सम्मन्त्र्य शुभलक्षणम् । तत्र वासेद्गृहं राजा सर्वोपकरणैर्युतम् ॥ इति । तत्र, दुर्गमध्ये । वासेत्, रचयेत् । राज्ञो मुख्यगृहस्य चतु- र्दिक्षु कोशादिगृहाण्युक्तानि- मत्स्यपुराणे, राज्ञा कोशगृहं कार्यं दक्षिणे राजवेश्मनः । तस्यापि दक्षिणे भागे गजस्थानं विधीयते ॥ गजानां प्राङ्मुखी शाला कर्त्तव्या वाप्युदङ्मुखी । आग्नेये च तथा भागे आयुधागारमिष्यते ॥ महानसं च धर्मज्ञ कर्मशाला तथाऽपरा । गृहं पुरोधसः कार्यं वामतो राजवेश्मनः ॥ मन्त्रिवेदविदां चैव चिकित्साकर्त्तुरेव च । तत्रैव च तथा भागे कोष्ठागारं विधीयते ॥ गवां स्थानं तथैवात्र तुरगाणां तथैव च । उत्तराभिमुखी श्रेणी तुरगाणां विधीयते ॥