भारतकोश
वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

Viramitrodaya Rajanitiprakasha of Mitramishra with Commentary

महामहोपाध्याय मित्रमिश्र (सम्पादक: पं. विष्णुप्रसाद शर्मा) द्वारा

DevanagariHindipublished490 पृष्ठ

पृष्ठ 93, कुल 490 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 93

न्देत लभेत, श्रैष्ठ्याद्याधिपत्यान्तान् गुणान् प्राप्नुयात् । श्रैष्ठ्यं जातिश्रेष्ठताम्, आतिष्ठां चिरकालवासित्वम्, परमतां गु- णैरुत्कृष्टताम्, साम्राज्यं धर्मेण परिपालनम्, भौज्यं भोग- समृद्धिम्, स्वाराज्यम् अपराधीनताम्, वैराज्यम् अन्येभ्यो भूपतिभ्यो वैशिष्ट्यम्, एतदौहिकम् । अथामुष्मिकम्-पार- मेष्ठ्यं प्रजापतिलोकप्राप्तिः, राज्यम् ऐश्वर्यम्, माहाराज्यं तत्र ज्ये- ष्ठाधिक्यम्, आधिपत्यं स्वामित्वम्, समन्तपर्यायी कालतो देशतः सर्वव्यापी । आन्तात्समुद्रपर्यन्तं देशप्राप्तिः सार्वभौ- मत्वम् । आपरार्द्धात्परार्द्धाभिधेयकालपर्यन्तं सार्वायुष्टत्वं कालव्याप्तिः । पृथिव्यै पृथिव्याः, एकराद् एक एव राजास्तु । पुरोहितवचनेन शपथं दर्शयति-यां चेति । यस्यां रात्रौ समये उत्पन्नोऽसि प्रेतासि मरिष्यसि तदुभयमन्तरेण उत्पत्तिमरण- मध्ये ते तव इष्टापूर्त्तं श्रौतस्मार्त्तकर्मणी लोकं पुण्यलोकं सुकृ- तादि च वृञ्जीयां नाशयेयम् । यदि मे द्रुह्येः, मम द्रोहं कुर्याः । अथ क्षत्रियवाक्यम्-स य इच्छेदिति । य एवंवित् महाभिषे- कफलाभिज्ञः क्षत्रियोऽहं सर्वा जितीर्जयेयमित्यादि फलजात- मिच्छेत्स पुरोहितोक्तेऽर्थे न विचिकित्सेत् न संशयीत । वृ- ञ्जीथा विनाशय । ते तव । द्रुह्येयं द्रोहं कुर्याम् । अथ ततो ब्रूयाच्चतुष्टयानि वानस्पत्यानि सम्भरत नैयग्रो- धान्यौदुम्बराण्याश्वत्थानि प्लाक्षाणीति क्षत्रं वा एतद्वनस्पतीनां यन्न्यग्रोधो यन्नैयग्रोधानि सम्भरन्ति क्षत्रमेवास्मिंस्तद्दधाति भौज्यं वा एतद्वनस्पतीनां यदुदुम्बरो यदौदुम्बराणि सम्भरन्ति भौज्यमेवास्मिंस्तद्दधाति साम्राज्यं वा एतद्वनस्पतीनां यदश्व- त्थो यदाश्वत्थानि सम्भरन्ति साम्राज्यमेवास्मिंस्तद्दधाति स्वाराज्यं च ह वा एतद्वैराज्यं च वनस्पतीनां यत्प्लक्षो य-