विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि०ध० ॥ २८ ॥ प्र०खं० अ० ४१

कालगिनिर्वसा ॥ कृताः समरशौण्डेन भीमा रुधिरनिम्नगाः ॥ २४ ॥ परश्वथाग्रविक्षेपाद्गतजीवितकुञ्जरैः ॥ पादोपलेष्व समरे प्रतस्तार स भार्गवः ॥ २५ ॥ दन्तिदन्तपदन्यासम्नातं कुञ्जरमस्तकम् ॥ विनिहत्य गजारूढांश्छेदयन्नञ्चरच्चरन् लघु ॥ २६ ॥ आरुह्य कुञ्जरैके कुञ्जरात्कुञ्जरान्तरम् ॥ अपश्यत् स रणे रामं विचरन्तं यथासुखम् ॥ २७ ॥ भूयो भूमिगतो रामः कुञ्जराणां परश्वधा ॥ चकार कदनं घोरं प्रलयाग्निरिवोत्थितः ॥ २८ ॥ छिन्नाग्रहस्तान्विशिखाङ्कच्छोणितोक्षितान् ॥ क्षितौ गता न पश्यामः श्यामीकृतदिगन्तरान् ॥ २९ ॥ एवं हि युध्यता तेन रणे कालाग्निवर्चसा ॥ हतानि दानवेन्द्राणां प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥ ३० ॥ येषां प्रहारं संसोढुं नैवं शक्ता वसुन्धरा ॥ तेषां प्रहारमभिवाङ्गो नैव रामो व्यकम्पत ॥ ३१ ॥ दृष्ट्वा महारवैर्व्याप्तं निहतांश्च महासुरान् ॥ प्रदुद्रुवुर्दैत्यगणाः माल्वं शरणमाहवे ॥ ३२ ॥ अल्पावशिष्टान्दितिजान्नष्टान्धन्वी समीक्ष्य साल्वः स्वहिते निविष्टाय ॥ गतं ययौ तेन गजेन युद्ध गमाद्रेण युद्धमभीप्समानः ॥ ३३ ॥

इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मा०सं० साल्वसैन्यवधो नामऽष्टचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ४८ ॥

मार्कण्डेय उवाच ॥ ॥

ततः साल्वो महातेजाः कुञ्जरेण तरस्विना ॥ अपेयामास धर्मज्ञ रेणुकाकान्दवर्धनम् ॥ १ ॥ स्तब्धकर्णो विवृत्ताक्षः कृत्वा कुण्डलिनं करम् ॥ ग्रीवां निश्चल यत्रागो ययौ गजमदोद्धतम् ॥ २ ॥ दृष्ट्वापतन्तन्तस्य वेगं गमोऽपि तं गजम् ॥ हुंकारमात्रेण गण स्तम्यामास वेगितम् ॥ ३ ॥ मन्मथयामास नागेन्द्र शैलशृङ्गशिखोपमम् ॥ तस्थौ स पुरतस्तस्य साल्वस्य ममप्रियः ॥ ४ ॥ पशुरुं सदिनाङ्कङ्कि मकलङ्कमलं करं ॥ वारयन् विष्णुव्यधाति सकलं कमलेङ्गने ॥ ५ ॥ दन्तिना दन्तिनः पृष्टं गमय्याऽऽडिङ्गुमिच्छतः ॥ जहार वेगवान्वंगं शरैः मन्त्रतपविभिः ॥ ६ ॥ साल्वसायकसंघातैरावितोसुविकृतविक्रमस् ॥ गयं गणे द्युत्यगाणाऽड्यादयिन् बभूवुथैः ॥ ७ ॥ महता माऽञ्चपुंजन गमः संद्यदितो गणे ॥ निर्मिलिताक्षश्चिक्षेप साल्वाय पशुरुं तदा ॥ ८ ॥ आगच्छमानं वेगंन माल्वम्ने पशुरुं गणे ॥ आधुर्वान्द्याचयामान न शशाक च शत्रूहा ॥ ९ ॥ म साल्वायमसंवातं भङ्क्त्वा मवमशेषतः ॥ जहार शीर्षं माल्वम्य मुक्तोत्तमाविभूषितम् ॥ १० ॥ गमाऽपि धृतत्यात्याग गदां हमिविभूषिताम् ॥ आविध्य निजत्रानेण साल्वं कुञ्जरमस्थितम् ॥ ११ ॥ आनडुक्षावणं युद्धो ह्ता च चमसिंविशिषाः ॥ युद्धासक्तौ तदा तौ वीरौ गजस्य गदने स्थितौ तम् ॥ १२ ॥ दृढं च तस्य माल्वम्य पताकां च मनोरमाम् ॥ एतदादाय मकलमाजागाम वमुन्धराम् ॥ १३ ॥ सिंहनादेन गमम्य वित्रमन्तो

---

१ तेषां प्रहारादिवाङ्गो नैव रामो व्यकम्पत् इति ख० । २ साल्वस्य दन्त्यवत्सत् इति ख० । ३ युनन्दं हाद् इति ख० ।

॥ २८ ॥