विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

गजयूथपः ॥ आर्त्तनादं महत्कृत्वा प्रदुद्राव नराधिप ॥ १४ ॥ रामकर्मणि वृत्तेऽभूतलात्पङ्गु रणे ॥ जयाह वेगावान्कञ्चादानान्वन्तश्चिकी- र्षया ॥ १५ ॥ दृष्ट्वा सपरशुं रामं साल्वं च विनिपातितम् ॥ हतशेषांस्तु ते दैत्याः प्रविष्टा वरुणाल्यम् ॥ १६ ॥ एतस्मिन्नेव काले तु देवाः सेन्द्रपुरोगमाः ॥ आयोचनमुपाजग्मुः पुरस्कृत्य पितामहम् ॥ १७ ॥ प्रणाममकरोत्तेषां रामो गतिकरः पितुः ॥ पूजयित्वा तु ते रामं ययुर्द्दिवः स्वमालयम् ॥ १८ ॥ शक्रोऽपि लब्ध्वा त्रिदिवं रामबाहुप्रसाधितम् ॥ विजहार दिवं राजन्पालयानो जगत्रयम् ॥ १९ ॥ रथेन सिद्धयुक्तेन महादेवोऽपि भार्गवम् ॥ आदाय प्रययौ शीघ्रं कैलासं पर्वतोत्तमम् ॥ २० ॥ स्नेहेन चाऽस्य गात्राणां चक्रे सम्मार्जनं हरः ॥ येनाऽऽसीद्विगलवान् रामो निर्व्रणश्च महायशाः ॥ २१ ॥ गतव्रणं श्रियोपेतं जयं लब्ध्वा ह्युपस्थितम् ॥ रामं प्रहरतां श्रेष्ठं शंकरो वाक्यमब्रवीत् ॥ २२ ॥ शङ्कर उवाच ॥ रामराम महाभाग त्वयाऽहं परितोषितः ॥ तस्मात्तवाऽहं दास्यामि चास्त्राणां हृदुत्तमम् ॥ २३ ॥ अस्त्राणां धारणे शक्तस्त्वमेको भुवि भार्गव ॥ तव धैर्यमनौपम्यं तव सत्त्वमनुत्तमम् ॥ २४ ॥ अवश्यंगमिहस्थैर्यं कृत्वा पुत्र शनैःशनैः ॥ सर्वास्त्रवित्तत्तो राम गन्तासि पितरं स्वकम् ॥ २५ ॥ यश्चैष परशुर्दिव्यः पित्रा दत्तस्तवोऽनघ ॥ अद्य प्रभृति ते स्थितः करं भूयः समेष्यति ॥ २६ ॥ उपलक्षणमेतच्च तथा तव भविष्यति ॥ छेत्स्यामि ते संशयांश्च निर्वृतो भव पुत्रक ॥ २७ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ इत्येवमुक्तः परिपूर्णकामो रामो महात्मा जितसैन्यना- थः ॥ उवास तत्र प्रमथैः समेतः सर्वाण्यथास्त्राण्यनुशिक्षमाणः ॥ २८ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे साल्ववधो नामैकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ॥ ४९ ॥ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ ॥ ब्रह्मास्त्रं वैष्णवं रौद्रमाग्नेयमथ वासवम् ॥ अब्धं नैर्ऋतं याम्यं कौबेरमथ वारुणम् ॥ १ ॥ वायव्यमथ सौम्यञ्च सौरं पार्वतमेव च ॥ चक्रास्त्रमथ वज्रास्त्रं पाशास्त्रं सार्पमेव च ॥ २ ॥ गान्धर्वं स्वापनं भौतं तथा पाशुपतं शुभम् ॥ ऐषीकं तर्जनं प्राप्तं मारुण्डं नर्तनं तथा ॥ ३ ॥ अंबरोधनमादित्यं रैवतं मानवं तथा ॥ अक्षिसंतर्जनं भीमं जृम्भणं रोधनं तथा ॥ ४ ॥ सौपर्णमथ पार्जन्यं राक्षसं मोहनं तथा ॥ कालास्त्रं दानवास्त्रञ्च अस्त्रं ब्रह्मशिरस्तथा ॥ ५ ॥ एतान्यन्यानि चाऽन्यानि रामो निवसन्वै ततः ॥ समप्रयोगदृष्ट्यानि संहाराणि चाप्यथ ॥ ६ ॥ आजहार महादेवात्प्राप्तसुखवाततः ॥ एवं हि वसतः कालो गयो रामस्य धीमतः ॥ ७ ॥ हरप्रसादात्संजातात्विक्रमो भुवनद्रुहः ॥ ध्यानासक्तं हरं देवं कदाचिदथ दृष्टवान् ॥ ८ ॥ ध्यानमसक्तं स हरं समीक्ष्य

---

१ 'हृतदर्पस्तु' इति ख० । २ 'सुखी' इति ख० । ३ 'त्वमेव' इति ख० । ४ 'अक्षयोगमवश्यस्त्वम्' इति ख० । ५ 'अन्तरोधनं' इति ख । ६ 'वसू इति' क० ।