विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)
Vishnudharmottara Purana Hindi
महर्षि वेदव्यास (सम्पादक: डॉ. प्रियबाला शाह) द्वारा
स्रोत: Sri Vishnu Dharmottara Mahapuranam 1000p Classic Edition (उद्गम)
पृष्ठ 106, कुल 1001 में से
संदर्भ में पढ़ेंवि० ध० ॥ २१ ॥
प्र० खं० अ० ६२ ॥ २१ ॥
रामस्तु संजातकुतूहलेन ॥ विस्मिसिष्मे धर्मभृतां वरिष्ठः स चेतसा यादववंशचन्द्र ॥ ९॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे अङ्ग- प्रदानं नाम पञ्चाशत्तमोऽध्यायः ॥ ५० ॥ ॥मार्कण्डेय उवाच॥ कैलासशिखरे रम्ये नानाधातुविचित्रिते ॥ नानाद्रुमलराकीर्णे नानापक्षिनिना- दिते ॥ १ ॥ गंगांनिर्झरसंजाते<sup>१</sup> सततं चारुनिस्वने ॥ देवदेवं महादेवं पर्यपृच्छत भार्गवः ॥ २ ॥ राम उवाच ॥ देवदेव महादेव गंगालोलित मूर्द्धज ॥ शशांकलेखासंयुक्त<sup>२</sup> जटाभारतिभास्वर ॥ ३ ॥ पार्वतीहृदयाह्लादार्थ कामकालाङ्गनाशन ॥ भगनेत्रान्तकविचित्य पृच्छो दशशतातन ॥ ॥ ४ ॥ त्वत्तः परतरं देवं नाऽन्यं पश्यामि कञ्चन ॥ पूजयन्ति सदा लिंगं तव देवाः सवासवाः ॥ ५ ॥ स्तुवन्ति त्वामृषिगणा ध्यायन्ति च मुहुर्मुहुः ॥ पूजयन्ति तथा भक्त्या वरदं परमेश्वर ॥ ६ ॥ जगतोऽस्य समुत्पत्तिस्थितिसंहारपालने ॥ त्वामेकं कारणं मन्ये त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ ७ ॥ कं त्वं ध्यायसि देवेश तत्र मे संशयो महान् ॥ आचक्ष्व तन्मे भगवन्पृच्छ्यनुग्राह्यता मयि ॥ ८ ॥ प्रसादान्मुख्यताया र्मयैतद्विप्रमभासाद्य जगत्यथान ॥ भवन्तमीढ्यं प्रणिपत्य मूर्ध्ना पृच्छामि संजातकुतूहलात्मा ॥ ९ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे परशुरामोपाख्याने शंकरगीतासु गद्यप्रश्नो नामकषष्टितमोऽध्यायः ॥ ६१ ॥ छ ॥ शंक उवाच ॥ त्पुळ्तोयमप्रश्नो राम राजीवलोचन ॥ त्वमेकः श्रोतुमर्होऽसि मत्तो भृगुकुलोद्वह ॥ १ ॥ यत्तत्परमकं धाम मम भार्गवनन्दन ॥ गुह्याद्गुह्यतरम व्यक्तं परं यस्मान्न विद्यते ॥ ज्ञानज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य चाधितम्<sup>३</sup> ॥ २ ॥ त्वामहं पुण्डरीकाक्षं चिन्तयामि जनार्दनम् ॥ एतद्गुह्य रहस्यं ते ययावत्कथितं वचः ॥ ३ ॥ ये भक्तास्तन्मजं देवं न तें<sup>४</sup> यान्ति पराभवम् ॥ नर्मीशमजमव्यक्तं सर्वभूतपरायणम् ॥ ४ ॥ मवं नारायणमनिर्देश्यं जगत्कारणकारणम् ॥ सर्वतः पाणिपादन्तं सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम् ॥ ५ ॥ सर्वतः श्रुतिमँल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति ॥ सर्वे- न्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियवि वर्जितम् ॥ ६॥ असक्तं सर्वतश्चैव निर्गुणं गुणभोक्तृ च ॥ बहिरन्तश्च भूतानामचरञ्चर एव च ॥ ७ ॥ सूक्ष्मत्वातद विज्ञेयं दूरस्थं चान्तिके च यत् ॥ अविभक्तं विभक्तेषु विभक्तमिव च स्थितम् ॥ ८॥ भूतभर्ति च तज्ज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च ॥ ज्योतिपामपि तज्ज्योतिः तमसः परमुच्यते ॥९॥ अनादिमत्परं ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते ॥ प्रकृतिर्विकृतियोंऽसां जगतां भूतभावनः॥ १०॥ यस्मान्नपरंतं नास्ति ॥ २१॥
१ 'गंगाप्रकर्षसंजाते' इति ख० । २ 'शशांकलेखायुत' नयनागरानुगन्क' इति ख० । ३ 'विदितम्' इति क० । ४ 'इ' इति ख० ।