विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥ ७५ ॥ प्र० खं० अ० १९४

बृहस्पतिः ॥ ६६ ॥ सौङ्घ्य शैशिवैश्व प्रवराः परिकीर्त्तिताः ॥ परस्परमवैवाह्या ऋषयः परिकीर्त्तिताः ॥ ६७ ॥ एते तवोक्ताङ्गिरसस्तु वंशे महानु- भावा नृप गोत्रकाराः ॥ येषां च नाम्नां परिकीर्त्तनेन पापं समग्रं पुरुषो जहाति ॥ ६८ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे आङ्गिरसो वंशानुकीर्त्तनं नाम द्वादशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११२ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ अत्रिवंशसमुत्पन्नान्गोत्रकारान्निबोध मे ॥ कर्पूरापणशौलेयास्तथा शाराइणाश्च ये ॥ शैवलकी शौनवर्णारघोसीडुतयश्च ये ॥ १ ॥ गौरग्रीवः सकारिक्षिय मैत्रायाणाश्च ये ॥ आत्मगन्या वामथ्या गोपन्नास्तालिकिन्दवः ॥ २ ॥ ह्वानजिह्वाह्निगन्द्रीविरेन्द्राणिः शाकटायनः ॥ तैलेयश्चैव बौलेयश्चाश्विगोणी मन्तिन्थ्या ॥ ३ ॥ जलदो भग पादश्च सौपुषिश्च महातपाः ॥ छान्दोग्यस्त्वथेतपामाषयः प्रवगे मतः ॥ ४ ॥ धाराश्चाश्व तथाग्निश्च ऋचनानस एव च ॥ पञ्चप्रवरवैवाह्या ऋषयः परिकीर्त्तिताः ॥ ५ ॥ दाक्षिविः पालकश्च और्णनाभिः सिलिर्मिलिः ॥ बीजवापी शिरीषश्च मौञ्जकश्चाविशिष्टिंगी ॥ ६ ॥ वल्चन्तन्यंतथान्यं त्र्यार्षयः प्रवरा मतः ॥ अग्निशौविष्टरश्चैव तथा पूर्वातिथिः स्मृताः ॥ ७ ॥ परस्परमवैवाह्या ऋषयः परिकीर्त्तिताः ॥ ९ ॥ आत्रेयान्पुत्रिकापुत्रानत ऊर्ध्वं निबोध मे ॥ ८ ॥ हालेयश्च सवालेयो वाममध्यस्तथैव च ॥ गोत्रयश्चैव गोत्रयाः त्र्यार्षेयाः परिकीर्त्तिताः ॥ ९ ॥ अत्रिश्च वाममध्यश्च पौत्रिकैव महानृषिः ॥ परस्परमवैवाह्या ऋषयः परिकीर्त्तिताः ॥ १० ॥ इत्यात्रेयवंशप्रभवोऽनवेक्ष्या महानुभावा नृप गोत्रकाराः ॥ येषां तु नाम्नां परिकीर्त्तनेन पापं समग्रं पुरुषो जहाति ॥ ११ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे अत्रिवंशानुकीर्त्तनं नाम त्रयोदशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११३ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ अत्रेरेवापरं वंशं तव वक्ष्यामि पार्थिव ॥ अत्रेः सोमः सुतः श्रीमांस्तस्य वंशोद्भवो नृपः ॥ १ ॥ विश्वामित्रस्तु तपसा ब्राह्मण्यं समवाप्तवान् ॥ तस्य वंशमहं वक्ष्ये तन्मे निगदतः शृणु ॥ २ ॥ विश्वामित्रो दूरावतन्त्या चिकित्नागालवो ॥ वनपृष्ठ शलङ्कश्च तथा चाश्वान- तायनः ॥ ३ ॥ श्यामायनो याज्ञवल्क्यो जाबालिः सैन्धनायनः ॥ दाभ्रेयाश्च कार्णपा च मौञ्ज्या अथ मौञ्जुताः ॥ ४ ॥ आतृपा आपवाप्यः पाण्योदयाम्यंब्यः ॥ वववाद्या बह्लयः पाणतम्यः मकोष्ठिकाः ॥ ५ ॥ त्र्यार्षेयाः प्रवरास्तेषां सर्वेषां परिकीर्त्तिताः ॥ विश्वामित्रो देवरतः उद्दलश्च महायशाः ॥ ६ ॥ परस्परमवैवाह्या ऋषयः परिकीर्त्तिताः ॥ मार्गमित्रस्तथाश्वाश्च माथुरुच्चन्दुम एव च ॥ ७ ॥ त्र्यार्षेयाः प्रवरास्त्वेत ऋषयः परिकीर्त्तिताः ॥ विश्वामित्रस्तथा ज्युष्टो मधुच्छन्दाम्तथैव च ॥ ८ ॥ पञ्चप्रवरवैवाह्या ऋषयः परिकीर्त्तिताः ॥ धनञ्जयः कपर्दयः ॥ ७६ ॥

---

१ 'चकित' इति ख० ।