विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥ १८४ ॥ प्र० सं० अ० १५१ ॥ १८४ ॥

कहारमूलकुमुदैः शाकैश्च विविधैस्तथा ॥२१॥ सुवर्चलाभिः सर्वाभिः सर्षपाभिस्तथैव च ॥ काकोलीक्षीरकाकोलीछत्रया चातिच्छत्रया ॥२२॥ काकमाचीमहावृद्धिशर्कराद्दलकन्दलैः ॥ तथा क्षीरिकाशार्केन कालशाकेन चाप्यथ ॥ २३ ॥ शिम्बिधान्यैस्तथा धान्यैः सर्वैरनिवशेषतः ॥ ओषधीभिर्विचित्राभिर्दीयमानाभिरेव च ॥ २४ ॥ कन्दैर्विदार्या च तथा तद्द्टैः स्वादुसंयुतैः ॥ मुनिपुष्णारटीशेपाराजक्ष्यकवास्तुकैः ॥ २५ ॥ आयुष्याभिर्यशस्याभिर्वण्याभिश्च नराधिप ॥ जरायुकुल्यमथ्याभिः शुद्धयन्नाभिरेव च ॥ २६ ॥ सौभाग्यजननीभिश्च वृष्याभिश्चाप्यनेकशः ॥ वेत्रवेणुलताभिश्च कीचकैर्वेणुभिः ॥ २७॥ काशैः शशाङ्कसंकाशैः शरगुल्मैस्तथा क्वचित् ॥ कुशगुल्मैस्तथा रम्यैर्गुल्मैश्चामुनोद्भवैः ॥ २८ ॥ कार्पासया त्वचा च दुकूलेन शुभेन च ॥ तथा च कदलीखण्डैर्मनोहारिभिरुत्तमैः ॥ २९ ॥ तथामरकतप्रख्यैः प्रदेशैः शाद्वलान्वितैः ॥ इरापुष्पसमायुक्तैः कुङ्कुमस्य च भागशः ॥ ३० ॥ तगरातिविषामांसीग्रन्थिपर्णीसुरागदैः ॥ सुवर्णपुष्पैश्च तथा भूमिपुष्पैस्तथा परैः ॥ ३१ ॥ जम्बीरिकागुस्तूपैश्च सरसैः सुसुकैस्तथा ॥ भृङ्गेरवरजमोदामिः कुठेरकप्रियालुकैः ॥ ३२ ॥ जलजैश्च तथा पद्मैर्नानावर्णैः सुगन्धिभिः ॥ उद्गादित्यसंकाशैः पूर्णचन्द्रनिभैस्तथा ॥ ३३ ॥ तपनप्रियसंज्ञैश्च अतसीपुष्पसन्निभैः ॥ कुरूपत्रनिभैश्चान्यैः स्थलपद्मैश्च भागशः ॥ ३४ ॥ पद्मवर्णैः समाकीर्णं बहुवर्णैस्तथैव च ॥ दृष्टादृष्ट्यादिहिसुहृदैः कुसुमेश्चन्दसन्निभैः ॥ ३५ ॥ तथा बहिशिखाकारै राजद्रोणोपलैः शुभैः ॥ नीलोत्पलैः सकह्वारैरर्जुनैस्तक्कोरैरकैः ॥ ३६ ॥ भूर्जटकैस्तृणोपलैश्च कावाटै रक्तसोत्पलैः ॥ जलजैः स्थलजैर्गुल्मैः फलैः पुष्पैस्तथैषतः ॥ ३७ ॥ विविधैश्च नीवारैर्मुनिभोज्यैर्नराधिप ॥ न तद्धान्यं न तच्छक्यं न तच्छाकं न तत्फलम् ॥ ३८ ॥ न तन्मूलं न तत्कन्दं न तत्पुष्पं नगाधिप ॥ नागलोकेोद्भवं यच्च नाकलोकोद्भवं च यत् ॥ ३९ ॥ अनूपवनयोनोत्थं च तत्र यन्नास्ति यादव ॥ सदा पुष्पफलं सर्वमजलप्लुतयोगतः ॥ ४० ॥ महेश्वरः स ददर्श तपसोऽथाय यो गतः ॥ ददर्श च तथा तत्र नानाहंसपतत्त्रिणः ॥ ४१ ॥ मधुराञ्छतपत्रांश्च कलवाचश्चकोकिलान् ॥ तथा कादम्बकादंसांश्चक्रकुटाञ्जलकुक्कुटान् ॥४२॥ क्रूङ्गान्वैङ्कक्षांश्चश्यामांसितांश्चाम्रकपिञ्जलान् ॥ धातंग्रपून्वान्मद्गूनकलेविङ्गांञ्छुकांस्तथान् ॥ कान् ॥ ४३ ॥ चटकांश्र्चक्रवाकांश्च आटकांश्चिद्विहमान्स्तयान ॥ पुत्रप्रियांश्चोद्दिहपुत्रान्नन्दीन्गर्विष्वर्तकान् ॥ ४४ ॥ पागवतानकामलोञ्च शारकोञ्जीवजीवकान् ॥ लावतैश्चकतैर्वात्तिर्ग्रांस्तथैवमपभञ्जुद्रकान् ॥४५॥ ताम्रचूडान्वर्णचूडान्कोयष्टीन्वर्र्गुटकान् ॥ त्रपिपुत्रांन्सहंगतान्कुकूटान्व्याघ्रकुक्कुटान् ॥ ४६ ॥ उद्बर्हाेटपुन्नगोदैर्बडाम्तथा कुङ्कमरूडकान् ॥ भृङ्गाजाञ्छ्यागपादांन्सूलिङ्गान्पिण्डमालवान् ॥४७॥ मञ्जुलेयकदात्यूहगाप...