विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

जप्यहोमान्समाहितः ॥ १४ ॥ संवत्सरान्ते दातव्यं घृतपूर्णं च भाजनम् ॥ कांस्यस्य वैनतेयं च रुक्मपत्रनिवेशितम् ॥ १५ ॥ क्रमो- पवासस्त्वेते प्रोक्ता यज्ञफला नृप ॥ पूर्णं संवत्सरं कृत्वा व्रतमेतन्नराधिप ॥ १६ ॥ स्वर्गलोकमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ देवरामागणाकीर्णे वीणाशुकनिनादिना ॥ १७ ॥ हंससारसयुक्तेन विमानेनार्कवर्चसा ॥ किङ्किणीशतघोषण विहरत्यमरप्रभः ॥ १८ ॥ यावज्जीवं नरः कुर्याद्व्रतमेतत्स माहितः ॥ श्वेतद्वीपमवाप्नोति यत्र चन्द्रप्रभा नराः ॥ १९ ॥ चतुर्भुजा महासत्वा नित्यतृप्ताः सुगन्धिनः ॥ अनिबन्धा निराहाराः सर्वज्ञाः सर्वदर्शिनः ॥ २० ॥ तत्रोष्य कालं सुचिरं नरेन्द्र भित्त्वार्कबिम्बं सहसा प्रयाति ॥ स्थानं पुरो देववरस्य विष्णोर्नित्यस्य तस्यानघ सर्वगम्य ॥ २१ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे शुक्लपक्षद्वादशीविधिर्नामैकोनषष्ट्यधिक- शततमोऽध्यायः ॥ १५९ ॥ वज्र उवाच ॥ केवलं कृष्णपक्षस्य द्वादशीषु जनार्दनम् ॥ कदाप्रभृति धर्मज्ञ विधिना केन चार्चयेत् ॥ १ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ मार्ग्यां तु समतीतायां द्वादशी या भवेन्नृप ॥ ततः प्रभृति कर्तव्यं व्रतमेतद्यशोप्सितः ॥ २ ॥ द्वादशीषु च कृष्णासु नाम कृष्णस्य कीर्तयेत् ॥ तेनेव नाम्ना कर्तव्यौ जपहोमौ तथैव च ॥ ३ ॥ तिलैर्निवेदनं कार्यं होमः कार्यस्तथा तिलैः ॥ पौष्यां तु समतीतायां कृष्णा या द्वादशी भवेत् ॥ ४ ॥ तस्यां व्रतावसाने तु तिलान्दद्याद्विजातिषु ॥ सुवर्णं च महीपाल रक्तवस्त्रं तथैव च ॥ ५ ॥ संवत्सरमिदं कृत्वा व्रतं मनुजपुङ्गव ॥ तिर्यग्योनिं न चाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ ६ ॥ यावज्जीवं व्रतमिदं यः करोति समाहितः ॥ न स दुःखं समाप्नोति नरकं न नराधिप ॥ ७ ॥ यत्र वैतरणी दुर्गा क्षुरधाराश्च पर्वताः ॥ पापानां यातना यत्र तत्रासौ न गमिष्यति ॥ ८ ॥ यस्यां गणाः भीमबला महाघ्रा दंष्ट्राकराला विकटोग्रवेषाः ॥ विद्रावणाः पापकृतां नराणां न येन तस्या नृप यान्ति मार्गम् ॥ ९ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे प्रतिकृष्णपक्षद्वादशीविधिर्नाम षष्ठ्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ १६० ॥ वज्र उवाच ॥ उपवासा- समर्थानां शुक्लपक्षे द्विजोत्तम ॥ एका या द्वादशी पुण्या तां वदस्व ममानघ ॥ १ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ मासि भाद्रपदे¹ शुक्ला द्वादशी श्रवणान्विता ॥ महती द्वादशी ज्ञेया उपवासे महाफला ॥ २ ॥ सङ्गमे सरितोः पुण्ये द्वादशीं तामुपोषितः ॥ अयत्नादेकमवाप्नोति द्वादशद्वादशीफलम् ॥ ३ ॥ बुधश्रवणसंयुक्ता सैव चेद्द्वादशी भवेत् ॥ अत्यन्तमहती यस्यां सर्वं कृतमथाक्षयम् ॥ ४ ॥ द्वादशी श्रवणोपेता यदा भवति पार्थिव ॥

---

¹ 'भाद्रवेन' इति ख० ।