विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

पुष्करे महाराज विविधर्द्धिरिदक्षिणः॥ १३॥ पुष्करे पुष्करं पुत्रं तदा तक्षं च यादवे ॥ पुष्कल्ये समाकीर्णे वणिग्भिश्चोर्णलक्षणैस्तथा ॥ १४॥ शिल्पि- भिश्च महाराज नानाशिल्प्योपजीविभिः ॥ गृहैश्चोच्चसमाकीर्णे देवायतनभूषणे ॥ १५॥ प्रतिष्ठिते तदा राज्ये पुत्रयोर्भरतस्तदा ॥ धनरत्नौघनाना- गैश्च विभज्य तनयावुभौ ॥ १६॥ युधाजिति परिदाय गते संवत्सरे तदा ॥ अतीते कार्तिके मासे नक्षत्रं तु गुणान्विते ॥ १७॥ जगाम भगव- त्श्रीमान्रामं द्रष्टुं नराधिप ॥ सोऽपश्यतः सुतौ वीरौ मातुलैन युधाजिता ॥ १८॥ तीरे स्वधामस्थौ पुत्रौ मातुलं तु युधाजितम् ॥ विसर्जयोपागा- द्गृहान्परिष्वज्य च पीडितम् ॥ १९॥ भरतः साश्रुनयनो बलेन चतुरङ्गिणा ॥ स्तोकेन काञ्चनाङ्गेन रथेन च तथा ययौ ॥ २०॥ संख्या च रथास्ते तु गच्छन्तं भरतं तदा ॥ दृष्ट्वातुदीनमनसः किंचिदागतविभ्रमाः ॥ २१ ॥ सुहृत्सुहृद्भिः परावृत्य भरतः कथमप्यगात् ॥ परस्परम् अपश्यन्तो त्वरावन्तस्तथा गताः ॥ २२॥ भरतोपि तथा देशान्सरांसि सरितस्तथा ॥ ग्रामपत्तन्नसङ्गांश्चाप्यतिक्रम्य पुरीं ययौ ॥ २३ ॥ अथाससाद चायोध्यां दीर्घकालप्रवासकः ॥ प्रविश्य नगरं तत्र पताकाध्वजसङ्कुलम् ॥ २४ ॥ हृष्टानन्दतमोऽभवन् सिक्तं चन्दनवारिणा ॥ कृतं रामाज्ञया सर्वं पूजितामरबालकम् ॥ २५॥ निर्ययौ पुरतस्तस्य चतुरङ्गबलान्वितः ॥ रामाज्ञया महातेजा नागैः सह लक्ष्मणः ॥ २६ ॥ भरतं लक्ष्मणो दृष्ट्वा चिरकालप्रवासकम् ॥ अभ्यवादयत प्रीत्या शिरः कृत्वा महीतले ॥ २७॥ भरतो मूर्द्धन्याघ्राय सम्परिष्वज्य पीडितम् ॥ सर्वत्र कुशलप्रश्नं तत्र कृत्वा यथाविधि ॥ २८ ॥ यथाहं पूजयामास जनं नगरवासिनम् ॥ कुशलप्रश्नयोगेन स्निग्धप्रकृतिभाषितम् ॥ २९॥ स तेन जनवृन्देन पूज्यमानो मुहुर्मुहुः ॥ विवेश नगरं श्रीमान्भरतो नागपूर्वगैः ॥ ३० ॥ विमानहर्म्याग्रमालाङ्गवासकगतेन तु ॥ द्विजनेन महातेजा वीक्ष्यमाणस्तु सत्प्रभुम् ॥ ३१ ॥ आससाद महातेजा ततो द्वारमथायतम् ॥ तत्र वाद्यन्तनानाद्वन्द्वप्रमहान्कटककलहत्या ॥ ३२ ॥ राजद्वारमथासाद्य सोऽवतीर्य गजसत्तमात् ॥ आदाय लक्ष्मणं पाणौ प्रविवेश तदा सभाम् ॥ ३३॥ तत्र सिंहासनं रामं स ददर्श महाभुजम् ॥ चन्दनेनानुलिप्ताङ्गं सर्वाभरणभूषितम् ॥ ३४ ॥ संपूर्णचन्द्रवदनं नीलोत्पलदलेक्षणम् ॥ दृष्ट्वैव रामं भरतः कृत्वा भूमिगतं शिरः ॥ ३५ ॥ निपपात महातेजा लक्ष्मणेन विशांपते ॥ रामोपि भरतं दृष्ट्वा समुत्थाय महाभुजम् ॥ ३६ ॥ जग्राह पीडितं कण्ठे मूर्द्ध्न्युपाघ्राय चासकृत् ॥ आदिशदासनं तस्य पृष्ट्वा कुशलमव्ययम् ॥ ३७॥ निवेद्य रत्नमुख्यानि गन्धर्वाणां स राघवः ॥ रामाय धर्मनित्याथ यथा भेजे वरासनम् ॥ ३८ ॥ पृष्टश्च रामेण निवेदयित्वा वृत्तं यथावत्कुरुपुंगवर्षः ॥ विसर्जितस्तेन गृहाय गत्वा संपूजयामास तदा स विष्णुम् ॥ ३९ ॥ स्वर्गे तथोवास स