विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥१७७॥

प्र० वि० अ० २६१

एवं विलपमानास्ताः शैलूषस्य तु योषितः ॥ ४४ ॥ आलिङ्ग्यालिङ्ग्य तं गर्जत्रिपातन्ति महीतले ॥ शिरांसि च विनिघ्नन्ति ताडयन्ति भुजांस्तथा ॥ ४५ ॥ गच्छन्ति भूसुतं वीरं भूयात्क्रान्ताज्जीवितम् ॥ दृष्ट्वा भूयश्च निःसंज्ञा निपतन्ति महीतले ॥ ४६ ॥ तासां गद्गदशब्देन समाक्रान्तं महीतलम् ॥ तासामाश्वासनं चक्रे विद्धाश्राद्धायनो द्विजः ॥ ४७ ॥ एतस्मिन्नेव काले तु तं देशमपाजितः ॥ गन्धर्व्वेन्द्रः समभ्यागाद्दूतेन प्रचोदितः ॥ ४८ ॥ स तस्यस्थानमभ्येत्य जनं सर्वं यथाविधि ॥ आश्वासयामास तदा गजा चित्ररथः शनैः ॥ ४९ ॥ सत्कारं लम्भयामास शैलूषं तनयैः सह ॥ राजा चित्ररथेनाथ गन्धर्वासंस्ते प्रचोदिताः ॥ ५० ॥ राज्ञश्श्रुत्वाश्रितां काष्ठैः सुशुक्लैर्बहुभिस्तदा ॥ पुत्राणामस्य सर्वेषां योधनानामप्यशेषतः ॥ चन्दनागुरुकाष्ठैश्चैस्तथा कालियकस्य ताः ॥ ५१ ॥ चितां गन्धैश्च तैलेश्च प्रज्वाल्य च घृतेन ते ॥ संस्कारं चित्वा तान्सर्वास्वर्गीयराय प्रबब्रजुः ॥ ५२ ॥ गन्धर्व्वराजवचसा ततः सर्वो महाजनः ॥ नाडादायनं पुरस्कृत्य प्रययौ गन्धमादनम् ॥ ५३ ॥ निवेशं कृतवांस्तत्र रामपर्वतरोचसि ॥ कृत्वा निवेशनं तत्र सर्वे चित्ररथाज्ञया ॥ सुखसुभुमेहागज पाल्यमाना महात्मना ॥ ५४ ॥ बभूव तत्रापि पुरप्रधाने शैलूषपौत्रस्तु जनस्य राजन् ॥ गन्धर्व्वराजरस्तु चकार तस्य संरक्षणं गन्धवसुन्धवाक्यात् ॥ ५५ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे गन्धर्व्वीविलोपो नामाष्टपृष्टद्युतद्विशततमोऽध्यायः ॥ २६८ ॥ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ अथाषाढास्य मासस्य शुक्लपक्षावसानिकम् ॥ उत्सवं त्रिदशेन्द्राणां समाप्तं दिनपञ्चकम् ॥ १ ॥ क्षीरोदशृङ्गशायनं भगवान्बधुमृद्दनः ॥ योगनिद्रां तदा भेजे लोकानां हितकाम्यया ॥ ॥ २ ॥ भरतोऽप्युत्सवं कृत्वा पूजयित्वा जनार्दनम् ॥ महीदानं तथा कृत्वा नक्तभो दिनपञ्चकम् ॥ ३ ॥ चातुर्मास्यं निवृत्ते च मधुभाभम्यभक्षणाम् ॥ विसर्जयामास गृहात्पूजयित्वा महीपतीन् ॥ ४ ॥ उक्तवा बहुविधैः सात्त्वैः पूणिवज्य सुपीडितम् ॥ गन्धेवनवगवावाप्तोभवज्य धनसंचयैः ॥ ५ ॥ संपूज्य वर्षारात्रो तु स्वकीयं सैनिकं जनम् ॥ संमत्र्य प्रणयामास सोत्कण्ठं दयिताजने ॥ ६ ॥ प्रपञ्चित्वा जनं प्रायान्निक्लिशिकंचुम् स्वसैनिकैः ॥ उवास मातुलगृहे भरतं देवराजवत् ॥ ७ ॥ अवसच्चतुरो मासान्प्रीत्या गायवसत्तमः ॥ ततः कर्तिकमामाद्य शुक्लपक्षावसानिकम् ॥ ॥ ८ ॥ उत्सवं विपुलं चक्रे समाप्य दिनपञ्चकम् ॥ प्रबोधं देवदेवस्य त्रिदशानां महात्मने ॥ ९ ॥ तत्रापिदत्वा महादानं क्रान्तिकायां च विप्रपतः ॥ पूजयित्वा जगन्नाथं शङ्खचक्रगदाधरम् ॥ १० ॥ शुभे दिने सुनक्षत्रे पूजयित्वा द्विजोत्तमान् ॥ सांवत्सरं पुरस्कृत्य स्वयंतोऽथ स राघवः ॥ ११ ॥ सिन्धोरुभयपार्श्वे तु स चकार पुरद्वयम् ॥ पुष्करं पुष्करावत्यां तक्षं तक्षशिलां प्रति ॥ १२ ॥ आत्त्मजे पुरयोः कृत्वा सोभिषिच्य सुतावुभौ ॥

॥१७७॥