विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

द्वि० खं०
अ० ४६

अन्ति मध्ये तथा तेन नानुज्ञाता दिवौकसाम् ॥ ततोऽश्वमेधतुरगस्तस्यैवेकस्य हूयते ॥ ६ ॥ सर्वरत्नार्चिको जातस्तुरगोऽमृतमन्थनात् ॥
उच्चैःश्रवास्तेन हयः सर्वरत्नोत्तमः स्मृतः ॥ ७ ॥ सप्तश्वा देववाह्यास्ते मधुष्णाव्यापपक्षकाः ॥ पञ्चानां शालिहोत्रेण वाहनाय पुरा कृताः ॥ ८ ॥
नीरोगान्प्रति ते देशान्द्विषैस्ते बलशालिनः ॥ गन्धर्वास्ते विनिर्दिष्टाः श्रियः पुत्रा जितश्रमाः ॥ ९ ॥ प्रधानमंगं सैन्यस्य शोभा च परमा हयाः ॥
सुदूरगमने युद्धे यानश्रेष्ठास्तुरङ्गमाः ॥ १० ॥ वल्गन्तस्तुङ्गतुरगं चामरापीडधारिणम् ॥ आरुह्य या भवेद्धर्षिर्नसा राम त्रिदिष्टपे ॥ ११ ॥
सन्नद्धपुरुषा रूढैः सुसन्नद्धैस्तुरङ्गमैः ॥ दृष्टैरेवारिसैन्यस्य पतन्ति हृदयान्यलम् ॥ १२ ॥ तुङ्गपादोद्धतधूलिर्दण्डं यस्यातपत्राञ्च्छितिं करोति ॥
नभः समग्रा वसुधा तु तस्य शैलावंतसा भवतीह वश्या ॥ १३ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे द्वितीयखण्डे मा० व० सं० रामं प्रति पुष्करोपाख्याने
अश्वप्रशंसा नाम पञ्चचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ४५ ॥ ॥ पुष्कर उवाच ॥ ॥ अतः परं प्रवक्ष्यामि शृणु तेषां चिकित्सितम् ॥ वृषो निम्बो
बृहत्यौ च गुडूची च समांसिका ॥ १ ॥ शिङ्घाणकहरा पिण्डी स्वेदस्य शिरसस्तथा ॥ यावक्षकं समदनं पिप्पली विश्वभेषजम् ॥ २ ॥ सर्षपा
गृहधूमश्च निर्गुण्डी सुरसा वचा ॥ निम्बपत्रयुता पाद्यो वर्तिः शूलविनाशिनी ॥ ३ ॥ हिङ्गु पुष्करमूलं च नागरं साम्लवेतसम् ॥ पिप्प-
ली सैन्धवयुक्तं शूलघ्नं तूष्णवारिणा ॥ ४ ॥ नागरारिष्टविषौ मुस्ता सानन्ता विल्वमालिका ॥ क्वाथो मासं पिबेद्वाजी सर्वाती-
सारनाशनम् ॥ ५ ॥ प्रियंगुशारिवाभ्यां च युक्तामजं शृतं पयः ॥ पर्यातशर्करं पीत्वा श्रमाद्वाज्यवमुच्यते ॥ ६ ॥
घ्राणिकायां तु दातव्या तैलवस्तिस्तुतुङ्गमे ॥ कोष्ठाञ्जश्व शिरा वेध्यास्तेन तस्य सुखं भवेत् ॥ ७ ॥ दाडिमं त्रिफलां व्योषं गुडं च सम-
भागिकम् ॥ पिण्डमेतत्प्रदातव्यमश्वानां कासनाशनम् ॥ ८ ॥ प्रियङ्गोरोध्रमधुभिः पिबन्ति रस रसं हयाः ॥ क्षीरं वामं च कालोद्भवं कृष्मृत्ला-
द्रिप्रमुच्यते ॥ ९ ॥ प्रस्कन्नेषु च सर्वेषु श्रेय आदौ विशोधणम् ॥ अभ्यङ्गोद्वर्त्तनस्नेहनस्यवर्त्तिकमस्ततः ॥ १० ॥ प्रस्कन्नं प्रशमं याति यदि
नानेन कर्मणा ॥ उरस्युत्तान्पार्श्वे च ततो विस्रावयेच्छिराम् ॥ ११ ॥ ज्वलितानां तुक्षणाणामयमेव क्रियाक्रमः ॥ नस्यमकं विना राम सर्वमेत-
त्प्रशस्यते ॥ १२ ॥ रोध्रकञ्चर्वाचामूलं मातुलुङ्गाग्निनागराः ॥ कुष्ठहिङ्ग्ववरास्नालोध्रौ शफनाशनः ॥ १३ ॥ समासेन शिरां विध्योद्घा-
वापि जलोकसः ॥ त्र्यहेत्र्यहे वा धर्मज्ञ नस्यकर्म समाचरेत् ॥ १४ ॥ मञ्जिष्ठा मधुकं द्राक्षाबृहत्यौ रक्तचन्दनम् ॥ त्रपुसीविजबहुलांनि शुङ्गं
टक्करेशोरुकम् ॥ १५ ॥ अजापयःश्रुतमिदं सुशीतं शर्कराऽन्वितम् ॥ पीत्वा निराशंनो वाजी रक्तमहात्प्रमुच्यते ॥ १६ ॥ मन्याहस्तुरतिगा

॥२०५॥