विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥२७८॥

वाच महातपाः॥ अत्र यो वृद्धर्गर्गस्तु सर्वधर्मभृतां वरः॥२॥सरस्वत्यां सुखासीनं गर्गं स्रोतासि भार्गव ॥ पप्रच्छाङ्गिरसांमहातेजा गर्गं मुनिजनप्रियम्॥३॥ अग्निरुवाच ॥ नश्यतां पूर्वरूपाणि जनानां कथयस्व मे ॥ नगराणां तथा राज्ञां त्वं हि सर्वविदुच्यसे ॥४॥ गर्ग उवाच॥ पुरुषापचारान्नियतमप- ज्यन्ति देवताः ॥ ततोपरागद्देवानामुपसर्गः प्रवर्तते ॥ ५ ॥ दिव्यान्तरिक्षभौमं तत्रिविधं परिकीर्तितम् ॥ गृह्णतं वक्तुं दिव्यमन्तरिक्षं निबोध मे ॥ ६ ॥ उल्कापातो दिशां दाहः परिवेषस्तथैव च ॥ गन्धर्वनगरं चैव वृष्टिस्तु विकृता च या ॥ ७ ॥ एवमादीनि लोकेस्मिन्नभांसानि विनि र्दिशेत् ॥ चरस्थिरमयं भूमौ भूकम्पोपि भूमिजम् ॥ ८ ॥ जलाशयानां वैकृत्यं भूमौ तदपि कीर्तितम् ॥ भौमं याम्यफलं ज्ञेयं चिरेण भुवि पच्यते ॥ ९ ॥ नाभसं मध्यफलदं मध्यकालफलप्रदम् ॥ दिव्यं तीव्रफलं ज्ञेयं शीघ्रकारि तथैव च ॥ १० ॥ अद्भुते तु समुत्पन्ने यदि वृष्टिः शिवा भवेत् ॥ सप्ताहाभ्यन्तरे ज्ञेयमद्भुतं निष्फलं हि तत् ॥ ११ ॥ अद्भुतस्य विपाकश्चेद्दिना शान्तेर्न दृश्यते ॥ त्रिभिर्वर्षैस्तथा ज्ञेयं सुमहद्भयकार- कम् ॥ १२ ॥ राज्ञः शरीरे लोके च पुरदारे पुरोहिते ॥ पाकमायाति पुत्रेषु तथा वै कोशवाहने ॥ १३ ॥ दन्तस्वभावजा ये च भवन्त्यद्भुतसं ज्ञकाः ॥ शुभावहास्ते विज्ञेयास्तांश्च मे गदतः शृणु ॥ १४ ॥ वज्राशनिमहाकम्पसन्ध्यानिर्गतनिःस्वनाः ॥ परिवेषं रजो धूमं रक्तांर्कोस्तमनो दये ॥ १५ ॥ दुर्मेघो वरयक्षैश्च बहुपुष्पफलापगाः ॥ गोपक्ष्मधुवृद्धिश्च शुभानि मधुमाधवे ॥ १६ ॥ तारोल्काघातकलुषं कपिलाकं तु मण्ड लम् ॥ अनग्निज्वलनास्फोट्धूमरेष्वनिलावहम् ॥ १७ ॥ रक्तपद्मारुणं सान्ध्यं नभः क्षुब्धार्णवोपमम् ॥ सरितां चाम्बुसंशोषं दृष्ट्वा ग्रीष्मे शुभं वदेत् ॥ १८ ॥ शक्रायुधं परिवेषं विद्युत्स्फुरणरोहणम् ॥ कम्पोद्दलैर्नवैर्वृत्यं त्रसनं दारुणं क्षितेः ॥ १९ ॥ नद्योदपानसरसां वृद्धिश्चभ्रतरुण पुष्वाः ॥ शीर्णता चाहि गेहानां वर्षासु च भविष्यति॥२०॥ दिव्यस्त्रीभूतमगन्धर्वनिमानानादृढस्तनम् ॥ ग्रहनक्षत्रा रणां दर्शनं च दिवाकरे॥२१॥ गीतवादित्रनिर्घोषो वनपर्वतसानुषु ॥ रसवृद्धिस्सौत्पत्तिः शरत्काले शुभाः स्मृताः ॥ २२ ॥ शीतोलुङ्गुलोत्पातत्वं नन्दनं गृहपक्षिणाम् ॥ रक्षौय क्षादिसत्त्वानां दर्शनं वागमानुषी ॥२३॥ दिशो धूमान्धकाराश्च शरभोचनपर्वताः ॥ उच्चैः सूर्योदयास्तौ च हेमन्ते शोभनाः स्मृताः ॥२४॥ हिमपा तानिलेत्पातो विष्पादुतदर्शनम् ॥ कृष्णाञ्जनाभमाकाशं तारेल्कापातपिञ्जरम्॥२५॥ चित्रगभोद्भवं स्त्रीषु गोजाश्वमृगपक्षिषु ॥ पत्राङ्कूललतानां च विकाराः शिशिरे शुभाः॥२६॥ऋतुस्वभावेन विनाद्भुतस्य जातस्य तु शीघ्रमेवा कृत्वा शमं शान्तिरनन्तरं तु कार्या यथोक्ता वसुधाधिपे न॥२७॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे द्वितीयखण्डे मा०सं०रामं प्रति पुष्करोपाख्याने नानाविधोत्पातकथनो नाम चतुरधिकशततमोऽध्यायः॥१३४॥

द्वि० सं० अ० १३४ ॥२७८॥