विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

गर्ग उवाच ॥ देवतार्चाः नृत्यन्ति वेपन्ते प्रज्वलन्ति च ॥ आरटन्ति च रोदन्ति प्रस्विद्यन्ति हसन्ति च ॥१॥ उत्तिष्ठन्ति निषीदन्ति प्रधावन्ति वसन्ति च ॥ भुञ्जते विक्षिपन्ते वा गात्रप्रभरणाध्वजान् ॥२॥ अवाङ्मुखावातिष्ठन्ति स्थानात्स्थानं भ्रमन्ति च ॥ वमन्त्यग्निं तथा धूमं स्नेहंरक्तं तथा वसाम्॥३॥एवमादीनि दृश्यन्ते विकारा सहसोत्थिताः॥लिङ्गायतनचित्रेषु तत्र वासं न रोचयेत्॥४॥राज्ञो वा व्यसनं तत्र सवादेशो विनश्यति॥ देवयात्रां सचित्पातां दृष्ट्वा देशभयं वदेत् ॥ ५ ॥ पितामहर्षिगंधर्वेषु यात्रिमिंतं द्विजेषु तत् ॥ गुरुशुक्रमिश्रजातानि यानि तानि पुरोहिते ॥६॥ पशूनां रुद्रजं ज्ञेयं नृपाणां लोकपालजम्॥ ज्ञेयं सेनापतीनां तु यत्स्यात्स्कन्दविनायकम् ॥७॥ लोकानां विष्णुवाश्विन्द्रविश्वेर्कसमुद्भवम् ॥ विनायको द्भवं ज्ञेयं गणानां ये तु नायकाः ॥ ८ ॥ देवप्रेष्यनृपप्रेष्यदेवेषु स्त्रीषु नृपस्त्रियः ॥ वास्तुदेवेषु विज्ञेयं गृहिणामेव नान्यथा ॥ ९ ॥ देवताचांर्विकारेषु श्रुतित्वेता पुरोहितः ॥ देवताचंां - ततो गत्वा स्नातामाच्छाद्य भूपयेत् ॥ १० ॥ पूजयेच्च महाभाग गन्धमाल्यान्नसम्पदा ॥ मधुपर्केण विधि वदुपहितैश्चदन्तरम् ॥ ११ ॥ तल्लिङ्गेन च मन्त्रेण स्थालीपाकं यथाविधि ॥ पुरोधा जुहुयाद्धोमौ सप्तरात्रमतन्द्रितः ॥ १२ ॥ विप्रांश्च पूज्या मधुरा न्नपानैः सदक्षिणैः सप्तदिनं द्विजेन्द्रा।प्राप्तेऽष्टमेऽह्नि क्षितिगोप्रदानैः सकाश्रनैः शांतिमुपैति पापम् ॥ १३॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे द्वितीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे रामं प्रति पुष्करोपाख्याने अर्चाविकारोपशमनवर्णनो नाम पञ्चत्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः॥ १२६॥गर्ग उवाच॥ अनिर्माद्दीप्यते यत्र राष्ट्रे भृशसमन्वितः ॥ न दीव्यते चेन्धनं वा सराशूः पीड्यते नृपः ॥१॥प्रज्वलदाम्बुनाशं च तथार्द्रं वाति किञ्चन ॥ प्रसादस्तोरणं द्वारं नृपे श्म सुरालयम् ॥२॥ एतानि यत्र दह्यन्ते तत्र राजभयं भवेत् ॥ विद्युता वा प्रदृश्यन्ते तथापि नृपतेर्भयम् ॥३॥ अनैशानि तमांसि स्युर्दिश आबुर जांसि च ॥ धूमस्वानग्निजो यत्र तत्र विद्यान्महद्भयम् ॥ ४ रात्रावनभ्रे गगने भयं स्यादृक्षवर्जिते ॥ दिवा सतारे गगने तथैव भयमादिशेत् ॥ ५॥ ग्रहनक्षत्रवेकृत्ये ताराविकृतदर्शने ॥ प्रवाहानायनानेषु चतुष्पान्मृगपक्षिषु ॥ ६ ॥ आयुषेषु च दीप्तेषु ब्रूमाप्यत्सु तथैव च ॥ निर्यत्सु कोशेश्च तथा संग्रामस्तुलभो भवेत् ॥ ७ ॥ विनाग्निं विस्फुलिङ्गाश्च दृश्यन्ते यत्र कर्हिचित् ॥ स्वभावाच्चापि पूर्वन्ते धूर्त्तपि विकृतानि च ॥ ८ ॥ विकाराश्चायुधानां स्युस्तत्र संग्राममादिशेत् ॥ त्रिरात्रोपोषितस्तत्र पुरोधाः सुसमाहितः ॥ ९ ॥ समिद्भिः क्षीरवृक्षाणां सर्पिषैश्च घृतेन च ॥ अग्मिल्लिङ्गेभ्य जुहुयाद्वह्निं श्वेताम्बरः शुचिः ॥ १० ॥ दद्यात्सुवर्णं च तथा द्विजेभ्यो गाश्चैव वस्त्राणि तथा भुवं च ॥ एवं कृते पापमुपैति नाशं यद्गद्वितैरुक्तमभवं द्विजेन्द्र ॥ ११ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे द्वितीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे रामं प्रति पुष्करोपाख्याने