विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

उपोषिताश्च मनसः स्थानेष्वेतेषु मानवः ॥ कृतायतनवासश्च प्राप्नोत्यभिमतं फलम् ॥ ३१ ॥ उत्क्रान्तिरप्यशेषेषु स्थानेष्वेतेषु शस्यते ॥ अन्यस्थानाच्छतगुणामेतेष्वनशनादिकम् ॥ ३२ ॥ यस्तु मत्परमः कालं करोत्येतेषु मानवः॥ देवानांमपि पूज्योऽसौ मम लोके महीयते॥ ३३॥ स्थानेष्वेतेषु च ये वसन्ति संपूजयन्ते मम सर्वकालम् ॥ तद्देह चान्ते त्रिदिवं प्रयान्ति नाके च लोकं समवाप्नुवन्ति॥३४॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्ते रे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे अर्जुनं प्रति कृष्णोपदेशे स्थानविशेषकीर्तनमाहात्म्यवर्णनो नाम पञ्चविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १२५ ॥ वज्र उवाच ॥ नाम्नां संपूजनं विष्णोस्त्वया कार्यं प्रकीर्तितम् ॥ प्रादुर्भावेषु काम्यं च पूजनं च तयोरितः ॥ १ ॥ काल नामानि च तथा स्थानानामानि चाप्यथ ॥ काम्यानि चैव नामानि त्वया प्रोक्तानि भार्गव ॥ २ ॥ तस्यैव देवदेवस्य विष्णोरमिततेजसः ॥ सर्वदेवमयस्येह सर्वेश्वरपरस्य च ॥ ३ ॥ आराधनविधानार्थं कथयस्व ममानघ ॥ त्वं हि सर्वकथारामौ यथा देवः पितामहः ॥ ४ ॥ भूय एव समाचक्ष्व उपास्याफलं विभो ॥ देवतापूजनायार्थं विधिना पूजनस्य च ॥ ५॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ अष्टपत्रं तु कमलं विन्यसेद्दर्भकैः शुभैः ॥ ब्रह्माणं कर्णिकायां तु तस्य संपूजयेद्विभुम् ॥ ६ ॥ ऋग्वेदं पूर्वपत्रे तु यजुर्वेदं तु दक्षिणे ॥ पश्चिमे सामवेदं तु उत्तरेऽथर्वणं तथा ॥ ७ ॥ आग्नेये च तथाङ्गानि धर्मशास्त्राणि नैरृते ॥ पुराणान्येव वायव्ये चेशानीं न्यायविस्तरम् ॥ ८ ॥ एवं विन्यस्य धर्मज्ञ सोपवासस्तु पूजयेत ॥ चैत्रशुक्लाद्यारभ्य सोपवासो जितेन्द्रियः ॥ ९ ॥ सदा प्रतिपदं प्राप्य शुक्लपक्षस्य यादव ॥ संवत्सरं महाभाग शुक्लान्धवललेपनैः ॥ १० ॥ भूरिणा परमान्नेन धूपदीपरतन्द्रितः ॥ संवत्सरान्ते गां दद्याद्व्रते चीर्णे नरोत्तम ॥ ११॥ इदं व्रतं यस्तु करोति राजन्स वेदवित्स्याद्भुवि धर्मनित्यः ॥ कृत्वा तदा द्वादशवत्सराणि विश्वेष लोके पुरुषः प्रयाति ॥ १२ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयकाण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे ब्राह्मीप्रतिष्ठालाभो नाम षड्विंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १२६ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ आराधनं त्रिदेवस्य तस्य वक्ष्यामि यादव ॥ वैष्णवीमिति यास्य स्य द्वितीयमपिमार्दन ॥ १ ॥ ब्राह्मी तु राजसी मूर्तिस्तस्य जगत्प्रवर्तिनी ॥ सात्त्विकी वैष्णवी ज्ञेया संसारपारपालिनी ॥ २ ॥ तामसी च तथा रौद्री ज्ञेया संहारकारिणी ॥ चैत्रशुक्लप्रतिपदि ब्रह्माणं पूजयेन्नरः ॥ ३ ॥ गन्धमाल्यनमस्कारधूपदीपांन्नसम्पदा ॥ क्षीरं ब्राह्मैस्ततो मन्त्रैर्जुहुया ज्जातवेदसि ॥ ४ ॥ लोहभाण्डं द्विजे दद्यात्क्षीरपूर्ण सकञ्चनम् ॥ दध्ना च भोजनं कार्यं मध्यं प्राप्ते दिवाकरे ॥ ५ ॥ एकवस्त्रांचिते देशे तथा स्वप्यात्कुशास्तृते ॥ ततश्चतुर्थे दिवसे कूपनादेयसारसैः ॥ त्रिभिरेकगतेस्तोयैः सम्यक्स्नानं समाचरेत ॥ ६ ॥ पूजयेत्पूर्ववत्सम्यक्प्रयत्नितय