विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध०
॥३८४॥
तृ० खं०
अ० १५८

पूजयेत् ॥ चैत्रशुक्लान्तमारभ्य पञ्चमीप्रभृतीन्नृप ॥२॥ सोपवासो बहिः स्नातस्तथा शुक्लाम्बरः शुचिः ॥ गन्धमाल्यनमस्कारधूपदीपान्नसंपदा ॥३॥ सर्वेषां पूजनं कृत्वा जुहुयाज्जातवेदसि ॥ सर्वेषामेव देवानां नामभिस्तु तथा घृतम् ॥ ४ ॥ ब्राह्मणान्भोजयेन्नात्र तदा मधुरभोजनम् ॥ संवत्सरमिदं कृत्वा व्रतान्ते वस्त्र पञ्चकम् ॥ ५ ॥ अश्वमेधमवाप्नोति पश्चाद्रात्रिविदे ददत् ॥ पञ्चवङ्गे च राजेन्द्र राजसूयफलं लभेत् ॥ ६ ॥ मानुष्यमासाद्य भवत्यरोगी बलान्वितो धर्मपरो विनीतः ॥ धनेन रूपेण सुतेन युक्तो राजाधिराजोऽप्यथ वानरेन्द्रः ॥ ७ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे पञ्चमूर्तिव्रतं नाम आयुर्भाद्विव्रतनिरूपणो नाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १५५ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ अथातः संप्रवक्ष्यामि षण्मूर्तिव्रतं तव ॥ वसन्ते पूजयेद्वित्रयं द्वौ मासौ मधुमाधवौ ॥ १ ॥ फलैः पुष्पैः कषायैस्तु ग्रीष्मेग्रीष्मं च पूजयेत् ॥ मधुरेण महाराज प्रावृट्काले हिते रतम् ॥२॥ अन्नैस्तु पूजयेन्नित्यं शरदं लवणेन चा। कटुकेन च हेमन्ते तिक्तैर्न शिशिरे तथा ॥३॥ नक्तमश्नन्स्तथा तिष्ठेदृतूक्तं वर्जयेत्स्वयम् ॥ ब्राह्मणान्भोजयेच्चान्नं ऋतुक्तं रसभोजनम् ॥ ४ ॥ संवत्सरमिदं कृत्वा व्रतं परमापावनम् ॥ अश्वमेधमवाप्नोति राजसूयं च विन्दति ॥५॥ सर्वान्कामानवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा ॥ फलमक्षयमवाप्नोति व्रतस्यास्य नरोत्तम ॥ ६ ॥ चैत्रादधारयन्विते च षष्ठीं संपूजयेद्यो ऋतुषट्कमेवम् ॥ कृतीपवासस्तु यथोक्तमेतत्फलं लभेत्सुपूर्णमितीदमुक्तम् ॥ ७ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे षण्मूर्तिव्रतवर्णनो नाम षट्पञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १५६॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ अतः परं प्रवक्ष्यामि सप्तमूर्त्तिव्रतं तव ॥ चैत्रमासादथारभ्य प्रतिपत्प्रभृति क्रमात् ॥ १ ॥ मुग्धांस्तथा बर्हिषदो ह्यग्निष्वात्तास्तथैव च ॥ क्रव्यादांश्चोपहूतांश्च आज्यपांश्च सुकालिनः ॥ २ ॥ पूजयेत्प्रत्यहं राजन्गन्धमाल्यानुलेपनैः ॥ नैवेद्यं कृसरं कुर्यात्तिलानां च होमयेत् ॥ ३ ॥ कृसरं भोजयेद्विप्रस्तिलान्दद्याच्च दक्षिणाम् ॥ नक्तमश्नन्स्तथा तिष्ठेदिव्यदर्शी नराधिप ॥४॥ संवत्सरमिदं कृत्वा व्रतं पुरुषसत्तम ॥ व्रतावसाने दद्याच्च रजतस्य पलं द्विजे ॥५॥ व्रतेनानेन चीर्णेन सूर्यलोकगतिर्भवेत् ॥ त्रिदशैः पूज्यमानस्तु कामचारी विहङ्गमः ॥ ६॥ वर्षं समग्रं पुरुषस्तु कृत्वा संसारमोक्षं लभते नरेन्द्र ॥ कृत्वा तथा द्वादशवत्सराणि मानुष्यमासाद्य महीपतिः स्यात् ॥७॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मा० संवादे सुभास्वरादिपितृव्रतवर्णनो नाम सप्तपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १५७ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ चैत्रमासात्समारभ्य कृष्णपक्षदिने दिने ॥ पातालपूजनं कुर्यात्प्रतिपत्प्रभृति क्रमात् ॥१॥ रुक्मभौमं तथा भौमं पातालं नीलमृत्तिकम् ॥ रक्तभौमं पीतभौमं श्वेतकृष्णमृदावपि ॥२॥
॥३८४॥