विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे भगवद्विबोधनस्नपनवर्णनो नाम दशोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ ११० ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ अथ प्रतिष्ठितस्य भगवतो वृहत्स्नपनमारभेत ततो गायत्रीं पठेत् ॥ इषेत्वेत्यनेन पत्तद्द्रं दद्यात् ॥ वैष्णवाग्यान्त्या पादुके । भूम्यावृत्वा मनोऽसीति मुद्दम् ॥ श्वन्न आप इत्यर्घ्यम् । देवेभ्यो वनस्पति इति दन्तकाष्ठम् ॥ यामालिंखेति जिह्वानिर्लेखनम् ॥ आपोहिष्ठेत्याचमनम् ॥ पात्रेणार्घ्यम् ॥ युवांसुवासा इति स्नानशाटकम् ॥ ध्रुवा द्यौरित्यासनम् । प्रतिष्ठासाम्ना पदपीठम् ॥ कनिक्रद्रेति बीजपात्रम् ॥ तेजोऽशुक्रमसीति दीपम् ॥ सुस्वाद्विन्द्रेत्यादर्शम् ॥ तथैव मुखालेपः ॥ रोभ्यः ॥ त्वक्, कोलसञ्जा ॥ वचा ॥ कुष्ठम् ॥ नीलोत्पलानि कुंकुमं चेति मुखालेपः ॥ सहस्रशीर्षेति तैलम् ॥ भद्रं कर्णेभ्यनेनोद्वर्त्तनम् ॥ सुप्रीतिकेन चमसाम्स्रनानम्॥ रूपसेनेन निष्पुंसनस्नानम् ॥ घृतवतीति घृतस्नानम्॥ दधिक्राव्ण इति दध्ना ॥ प्यवस्वतेति पयसा ॥ गंधद्वारेति गोमयेन ॥ गव्येण गोमूत्रेण॥ अश्वमेधेन पञ्चगव्येन । ध्रुवाद्यौरिति घृतं निष्पुंसनेन ॥ मधुवा तारुतायते इति मधुना ॥ सुप्रतीकेनेति इक्षुरसेन । मौनेन गुदोदकेना। अथवंविरसा शर्करोदकेना। वामदेवेनेति मधुम्यक्तमूलभृदा ॥ शीता द्यौरिति संगमसमुदा ॥ प्राणसूक्तेन सरोग्भृदा ॥ वराहेणेति वराहोद्धृतभृदा॥ वामदेवेनेति गजदन्तमृदा ॥ वृषभेणेति वृषभशृंगोद्भवमृदा ॥ अश्वक्रान्तेति सर्वा स्थिः ॥ मार्कण्डेयनेत्यामलकैः ॥ विष्णोर्नूनेति रोध्रेण । ज्येष्ठसाम्नेति कोद्रयेकेन ॥ बृहतसाम्नेति बीजपूरकेण ॥ कृष्णाजिननेति वर्णकस्नानीयेन । अग्न आयूगंसीति तगरेण । श्रीसूक्तेनेति प्रियङ्गुना॥ विष्णोरराटमसीति सिद्धार्थकैः ॥ कृणुष्वपाजनेनेति कृष्टेन ॥ शिरिमिटेनेति कुश्रोदकेन । या ओष धय इति सर्वौषधीभिः ॥ अत्रदानस्वाहाण इति बीजैः ॥ पुष्पवतीरिति पुष्पैः ॥ वनस्पतेविड्वंग इति वनस्पतिकलापैः ॥ पुष्पवतीति फलैः॥ आयूगुः शिशान इति रत्नैः ॥ गन्धद्वारेति गन्धैः । ॐकारनमस्कारपवित्रैः शिरःस्नानोपधौभिः यथा कुष्ठम्, रोध्रम्, मुस्ताः, वचा, सर्षपाः, जयन्ती, विष्णुकान्ता, पुनर्नवा, ब्राह्मी, तगरम्, अतिबला, नागबला, त्वक्पद्मकम्, अगुरुवालकम्, हरेणुकम्, लवङ्गम्, अगुरुम्, उशीरम्, नाळिका चूवकम्, द्वे हरिद्रे चेति ॥ एवं स्नानस्य कलशदानं भवति ॥ तत्रादवेवोड्डारनमस्करोपविगिम्भिर्नावा दशश्यात्मभिषण्डमधुरैः सात्वतो द्यात ॥ ततः सामविन्महावामदेव्य रथन्तरशर्करारुण्डबृहत्सामभिः ॥ अथर्वविद्व्यैवरिगरः प्रत्यङ्गिरः शङ्खगणिश्रणसूक्तमणीप्रभितिसरमणि भिः ॥ ऋग्वेदवित्.. गायत्रीसावित्रीगोसूक्तश्च ॥ सुसूलक्ष्णरुरुमुरुक्षैःश्रीसूक्तैर्यजुर्वेदवित् ॥ कृष्णाजिनचमखपृकण्डरुतकुष्माण्डरुद्रद्रविणैः। ततः स्वशक्त्या कलशसहस्रकलशाष्टशतं पञ्च वा शतानि चत्वारि वा शतमथाधिके वा अष्टार्विशतिर्वी वा स्वचित्तानवनस्पति

६३