विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध०
प्र० खं०
अ० १६

॥ ९ ॥

सुप्तो देवो जनार्दनः ॥ ६ ॥ नाभौ तस्य समुत्पन्नं देवस्य कमलं शुभम् ॥ तत्र जज्ञे स्वयं ब्रह्मा देवः शुभचतुर्मुखः॥७॥ तत्रास्ते सोऽभ्यसन्वेदान्स्तुते
देवं जनार्दने ॥ उपासांचक्रिरे तस्य वेदा देहभृत्तस्तथा ॥ ८ ॥ वेदाभ्यासस्ते तत्र स्वेदबिन्दुरजायत ॥ सप्तमपद्मत्रामासाद्य द्विधाभूतोऽभवन्नृप ॥ ९ ॥
रजस्तमोमयो तस्माज्जातौ दैत्यौ बलोत्कटौ ॥ मधुकैटभनामानौ महाबलपराक्रमौ ॥ १० ॥ ततस्तौ जह्रतुर्वेदान्ब्रह्मणः पापिनिश्चयौ ॥ सशरीरेषु
वेदेषु हतेष्वथ पितामहः ॥ ११॥ बोधयामास देवेशं पद्मानाभं स चानघः ॥ स विबुद्धस्तदा देवः कृत्वा हयशिराेपरम् ॥ १२ ॥ शशाङ्कशंतसङ्काशं
नानाशस्त्रशोभितम् ॥ द्वितीयेन शरीरेण रसातलगते गतः ॥ १३॥ तेनाश्वशिरसा गत्वा वेदानादाय शाश्वतान् ॥ पितामहाय प्रददौ भूय
एव जगद्गुरुः ॥ १४॥ ततो हयशिराेचारी गतोऽन्तर्धानमीश्वरः ॥ आजग्मतुस्ततो देशं दानवौ मधुकैटभौ ॥ १५॥ विष्णुञ्चकार देहौ द्वौ विष्णुर्जिष्णु
रिति स्मृतौ ॥ मधुना युयुधे जिष्णुर्विष्णुर्वै कैटभेन च ॥ १६ ॥ ततस्तयोः सुयुद्धेन तुष्टो देवो जनार्दनः ॥ उवाच तौ महाकायौ दानवौ मधु
कैटभौ ॥ १७ ॥ वरं वरयतां श्रेष्ठं भवन्तावपराजितौ ॥ तावूचतू ततो देवं विष्णुं कमललोचनम् ॥ १८ ॥ प्रतोऽस्माकं भवेद्देव महाबलपराक्रमः ॥
पुत्रे जाते तु यौ तौ द्वौ विष्णुना जिष्णुना पुरा ॥ १९ ॥ निहतौ च तदा वीरौ ह्युदकं च समाश्रितौ ॥ मेदो सुचुवतुस्तत्र स्याता येनामवन्मही ॥
॥ २० ॥ मेदिनीति ततः ख्याता लोकैर्विस्तारविन्तकैः ॥ वाराहरूपेण तदा चोद्धृता वसुधा ततः ॥ २१ ॥ तेनैव देवदेवेन पूर्वस्थाने निवे
शिता ॥ सर्गं चक्रे ततो ब्रह्मा देवदेवस्य शासनात् ॥ २२ ॥ एवं तदा देववरस्य युद्धे निपातितौ तौ मधुकैटभाख्यौ ॥ देवस्य विष्णोः सदनं प्रयातौ
क्षीरार्णवे तस्य समीपगौ च ॥ २३॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे मधुकैटभवधोपाख्यानं नाम पञ्चदशोऽध्यायः ॥ १५ ॥

॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ भारतस्यास्य वर्षस्य भागेऽस्मिन्प्रबवे नृप ! ॥ समुद्रो वालुकापूर्ण उमानक इति श्रुतिः ॥ १ ॥ तस्य मंध्ये
समुद्रस्य भृगुप्रथपतेः सदा ॥ संवत्सरस्य सोऽन्ते तु महोच्छ्वासं प्रमुञ्चति ॥२॥ यदा तदा भृः स्खलति सहैलवनकानना ॥ प्राणिनो यदल्पसत्त्वाश्च
ते यान्ति यमसादनम् ॥ ३॥ यदा विबुद्धो भवति किञ्चिच्छेया मही तदा ॥ आहारार्थं करोत्युग्रः पापालया जलान्धसम् ॥ ४ ॥ एतस्मिन्नेव काले
तु चोतङ्कस्तप्यते तपः ॥ तपसोऽन्ते महात्माने दर्शनं मधुसूदनम् ॥ ५ ॥ तमुवाच हरिर्देवो वरं वय भार्गव ! ॥ उतंकः प्राञ्जलिर्भूत्वा तुष्टाव
मधुसूदनम् ॥ ६ ॥उवाच वरदं देवमथ एव करो मम ॥ यदहं देवदेवस्य दृष्टवांश्चरणाम्बुजौ ॥ ७ ॥ श्रीभगवानुवाच ॥ अवश्यं ते वरो देयो मया
भृगुकुलोद्वह ॥ अजरामरश्चैव मत्प्रसादाद्भविष्यसि ॥ ८ ॥ यत्रेच्छसि जलं तत्र भविष्यति तथा तव ॥ देवतानां महत्कार्यं तथैव च

॥ १ ॥