विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

सामान्याश्च विषण्णङ्गे ॥ तथैव जगतोपृष्ठे कोण देवेकुले न्यसेत् ॥ ८॥ प्रासादो मध्यमश्चात्र कर्तव्यो मण्डपान्वितः ॥ चत्वारो मण्डपाश्चात्र कार्याः शिखरसंज्ञिताः ॥ ९॥ मध्यप्रासादकोणेषु तथा मण्डपसञ्चिषु ॥ दिदिग्गर्भेषु संहृत्यन्यासादीन्विनिवेशयेत् ॥ १०॥ एकैकं मण्डपं चात्र द्वारोपगतमर्चितम् ॥ चतुर्थं च तथा द्वारं देवाग्रमूहं भवेत् ॥ ११॥ मण्डपस्य च वै द्वाराः कार्यास्ते स्तम्भशोभिताः ॥ प्रासादस्यास्य शिखरा भवन्त्येव तथैव तु ॥ १२॥ उच्छ्रिते नवमं शृङ्गं तुल्यं स्यादिच्छृभागिकम् ॥ मध्यमं शिखरं तत्र कार्य शिखरवर्जितम् ॥ १३ ॥ रूपकैर्विविधैर्युक्तं न मण्डं न च झूलनम् ॥ अष्टौ तु शिखरास्तत्र कर्तव्याः कूटसंस्थिताः ॥ १४ ॥ जाल गवाक्षकीर्णेतः कुडेरनेष भूषिताः ॥ सर्वेत्र शिखराः कार्याः शुभ्रामलकसारकाः ॥ १५ ॥ स्तम्भाः सप्तपताकाश्च सध्वजाश्च नराधिप ॥ षेडशैरपिकै दृक्पथाति प्रासादोऽयं समुच्छ्रितः ॥ १६ ॥ क्रमतो देवतान्यासं प्रासादेऽस्मिन्विबोध मे ॥ वासुदेवोऽत्र कर्तव्यः पूर्वाशाभिमुखो नृप ॥ १७ ॥ पश्चिमाशामुखो वापि न कार्याश्चा- न्यदिक्मुखाः ॥ वासुदेवाद्दिशं चात्र पूर्वी गञ्जन्प्रकल्पयेत् ॥ १८ ॥ तन्मध्याद्वासुभागेशु दिशः स्यातपरिकल्पना ॥ दक्षिणाशासुखः कार्यो देवः सङ्कर्षणः प्रभुः ॥ १९ ॥ पश्चिमाशासुखः कार्यः प्रद्युम्नश्चाप्यनन्तरम् ॥ उत्तराशासुखो राजननिरुद्धो विधीयते ॥ २० ॥ दिग्गर्भा ये मया प्रोक्ता सुरा मण्डलमान्विगाः ॥ ब्राह्ममण्डपाद्बहिस्तो लक्ष्मीं तत्र तु कल्पयेत् ॥ २१ ॥ दक्षिणाद्वामतस्तौ निद्रां कालगरात्रीं तु दक्षिणे ॥ पश्चिमाद्वा- मतः सिद्धिं रतिं तस्येव दक्षिणे ॥ २२ ॥ उत्तराद्वामतः कीर्ति दक्षिणेन सरस्वतीम् ॥ पूर्वस्यां वामभागे तु तथा पुष्टिं निवेशयेत् ॥ २३ ॥ ऐशान्यादिक्रमाः कार्याः कोणप्रासादानिरन्तवे ॥ अभ्यर्च्यपि वराहं च नरसिंहं त्रिविक्रमम् ॥ २४ ॥ प्रासादेकु कर्तव्येया मेखला अन्यकेषु च ॥ चतुर्विशतितिनित्येते विभुव्या विभूषिताम् ॥ २५ ॥ तार्क्ष्यं शङ्खं तथा पद्मं चक्रं शार्ङ्गसमन्व च ॥ मुसले चाप्यनन्तं च गदां ताले तथैव च ॥ २६ ॥ त्रिशूलं च तथा शार्ङ्गं शरं मकरमेव च ॥ परशुं मुद्गरं चैव चर्म पाशं च पार्थिव ॥ २७ ॥ पट्टिशं नन्दकं चैव शक्तिं मूर्त्तिंस्तथैव च ॥ वज्रं च कौस्तुभं चैव वनमालां च यादव ॥ २८ ॥ दैशां देवगृहाणां मे त्वं विन्यासमिमं शृणु ॥ इन्द्राद्यौ पूर्वतः कार्यों दक्षिणेन तथा नृप ॥ २९॥ यमश्चानि- र्ऋतिश्चैव पश्चिमे वरुणानिलौ ॥ उत्तरेण च कर्तव्यौ धनेश्वरमहाेश्वरौ ॥ ३० ॥ महापृकं वा कर्तव्यं दंशा देवगृहेषु च ॥ आदित्याद्युक्तो पूर्वेण माध्यन्दिन च कुजासुरौ ॥ ३१ ॥ शनैश्चरश्वशशांको च तथा पश्चिमतो नृप॥ उत्तरेण च कर्तव्यौ चन्द्रपुत्रबृहस्पती ॥ ३२ ॥ दृंष्ट्रादेवगृहात्तत्र वासुदेव- स्य चायभौ ॥ वासुदेवप्रतीतीक्षौ तयोर्वा काण्येन्नृप ॥ ३३ ॥ सुभद्रसुभद्राभ्यो त्रैलोक्यस्येश्वरानुभौ ॥ आपद्यह्यह्रीनातास्तयो कार्यो