विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥ २-१७ ॥ द्वि० सं० अ० १७७ ॥ २-१७ ॥

वाथ पुरोहितः ॥ तेषां संपूर्जनं कृत्वा द्विजं सपुरोहितम् ॥ ४० ॥ धनेन पूजयित्वाऽथ दक्षिणां भूरिदक्षिणाम् ॥ ततः पुण्याहघोषेण¹ द्विजानां हत- कल्मषः ॥ ४१ ॥ मङ्गलालम्भनं कृत्वा मन्त्रमेतं निशामयेत् ॥ आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवा मरुद्गणाः ॥ ४२ ॥ लोकपालाः सगन्धर्वा नद्यः शैला मही द्विजाः ॥ अग्निः स्वाहा स्वधा होमः स्कन्दो ब्रह्मा प्रजापतिः ॥ ४३ ॥ मुहूर्तास्तिथयो मासि वेदाः सायनवत्सराः ॥ गावः सर- स्वती देवी दीर्घामायुर्दिशन्तु ते ॥ ४४ ॥ जगतस्तेजोऽथ या सिद्धिरैश्वर्यं ब्रह्मणः पुरा ॥ जगज्जिगीषया या विष्णोः सिद्धियौर्वास्त्रिकिक्रमे ॥ ४५ ॥ असुरैर्ध्यविनाशे च बभूव त्र्यम्बकस्य या ॥ सिद्धिर्ब्राह्मैर्मुखैर्बभ्रौ त्रिपुरान्तकृता पुरा ॥ ४६ ॥ शके वृत्रवधे यावत्स्कन्दे दैत्यविसंशये ॥ तां प्राप्नुहि सदा सिद्धिं सा च यात्रास्तु ते सदा ॥ ४७ ॥ रक्षन्तु सर्वतः सर्वे देवाः शक्रपुरोगमाः ॥ इति चोक्त्वा शुभों वाचं गृहीत्वा सशनं धनुः ॥ ॥ ४८ ॥ चन्दनौषधिसम्पन्नोण दैवज्ञस्य करात्स्वयम् ॥ तदिष्टयोः परमित्येवं शृण्वन्प्रस्थानमुत्तमम् ॥ ४९ ॥ पेष्टे रिपुमखे दद्यात्प्रथमं दक्षिणं पदम् ॥ पदद्वादशकं गत्वा विष्णुमाञ्चालयेदु तय्य ॥ ५० ॥ नागं रथं हयं चैव सुमूर्ते चारुहेत्क्रमात् ॥ आरुह्य सुमना गच्छेद्राद्यघोषेण भूरिणा ॥ ५१ ॥ स निष्क्रम्य महानीयों न पृष्ठमवलोकयेत् ॥ मङ्गलानि ततः पश्यन्स्पृशञ्शृण्वन्नयेन्नृजेत् ॥ ५२ ॥ कोशमात्रं ततो गच्छे- द्भाविकं तु कदाचन ॥ गत्वा देशे शुभे तिष्ठेत्सजपवित्वा सुरद्विजान् ॥ ५३ ॥ ततः क्रमेण गच्छेच्च परदेशं महीपतिः ॥ आत्म- सैन्यानुरूपेण कृतलक्षः पथा द्विज ॥ ५४ ॥ निरासमुषितो गच्छेद्धो नक्षत्रसम्पदा ॥ यवसन्धनतोयानां रक्षको विषदूष- णात् ॥ ५५ ॥ परानीकमुखे गच्छेत्प्रभूतसयवसंभवः ॥ स्वरक्षकैश्मणं शय्यां मण्डलेशेषणं तथा ॥ ५६ ॥ भोजनं तं सुखं कुर्यात्प्रतिलोमं न चाचरेत् ॥ राज्ञामयमित्रीदेशे तु देशाचारं न लंघयेत् ॥ ५७ ॥ देवताद्विजनं कुर्याद्विच्छिन्नाद्यावमत्र तु ॥ कुलश्रियं च तन्वीं च वृद्धां नैवापमानयेत् ॥ ५८ ॥ कुलीनमभिमानिन्द्रेत न वे नृपतिवेश्मसु ॥ न कर्षनात्साच्छाद्यं न तथा नेत्ररोदनम् ॥ कल्पयन्विमव्य विषजोविक्षयं कुर्यात्संमहीपतिः ॥ ५९ ॥ ततः क्रमात्प्राप्य पुरीं स्वकीयां बहि तु दृष्ट्वाद्विरिकौ पुरोक्षाम ॥ कुर्यान्महीं धूपसुगन्धयुक्तो स्वलोक- मिच्छन्पृथिवीं समग्राम् ॥ ६० ॥ इति श्रीविष्णु० द्वि० मा० व० सं० यात्राविधिनाम षट्सप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १७६ ॥ राम उवाच ॥ संग्रामिकमहं त्वत्तः श्रोतुमिच्छामि भूर्भुजः ॥ सर्वं वेत्सि महाभाग त्वं देव परमेष्ठिवत् ॥ १ ॥ पुष्कर उवाच ॥ द्वितीयोऽहनि संग्रामो भविष्यति

---

¹ 'पुण्याहम्' इति पुस्तकान्तरे पाठः ।