विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

ख्यातं तृतीयं पारणं शृणु ॥ कार्तिकादिषु मासेषु तथैवाभ्यर्च्य केशवम् ॥ ९ ॥ भूम्या समन्वितं दद्याच्छाङ्खार्घ्यहणं निशि ॥ भुञ्जीत च यथाख्यातं तृतीयमिति पारणम् ॥ १० ॥ प्रतिपूजासु दद्याच्च ब्राह्मणेभ्यश्च दक्षिणाम् ॥ प्रतिमासं च वक्ष्यामि प्राशनं कायशुद्धये ॥ ॥ ११ ॥ प्रथमांश्चतुरो मासानपश्वाग्न्यासुदाहतान् ॥ कुशौदकं तथैवान्युक्तं मासचतुष्टयम् ॥ १२ ॥ सूर्यांशुतप्तं तद्वच्च जले मासचतुष्टयम् ॥ गीतवाद्यादिकं पाठ्यं तथा कृष्णस्य वा कथाम् ॥ १३ ॥ कारयेत्तु च देवस्य पारणं पारणे गते ॥ एवं संपूज्य विधिवत्पत्नीकं जनार्दनम् ॥ ॥ १४ ॥ नाप्नोतीष्टवियोगोर्त्तिं पुमान्योषित्तथापि वा ॥ जनार्दनं सलक्ष्मीकमर्चयेत्प्रथमं ततः ॥ १५ ॥ सश्रीकं श्रीधरं भक्त्या तृतीये भक्तिकेशवौ ॥ यावन्त्येताद्वधानेन पारणान्यर्चयेत्प्रभुम् ॥ तावन्ति जन्मानि सुखं प्राप्नोतीष्टवियोगजम् ॥ १६ ॥ प्राप्नोति देवस्मरणं च मृत्यौ तदापि चाप्नोति मनोऽनुकूलाम् ॥ गतिं द्विजश्रेष्ठ ततोपि काले सायुज्यमायाति जनार्दनस्य ॥ १७ ॥

इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे सुगतिपौषमासिकल्पवर्णनो नाम षोडशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥२१६॥ ॥ छ ॥

॥ पुलस्त्य उवाच ॥ शृणु दाल्भ्य परं कामं व्रतं सन्ततिदं नृणाम् ॥ यदुपोष्य न विच्छेदः पितृपिण्डस्य जायते ॥ १ ॥ कृष्णाष्टम्यां चैत्रमासे स्नातो नियतमानसः ॥ कृष्णमभ्यर्च्य पूजां च देवक्याः कुरुते नरः ॥ २ ॥ निराहारो जपन्नाम कृष्णस्य जगतः पतेः॥ उपविष्टो व्रजन्स्नातः श्रुतमस्त्वलनादिषु ॥ ३ ॥ पूजायां चापि कृष्णस्य सप्तवारान्प्रकीर्तयेत् ॥ पाषण्डिनो विकर्मस्थांश्चलेपश्चैव नास्तिकान् ॥ ४ ॥ प्रभाते च ततः स्नातो दत्त्वा विप्राय दक्षिणाम् ॥ भुञ्जीत कृतपूजस्तु कृष्णस्यैव जगत्पतेः ॥ ५॥ वैशाखज्येष्ठयोश्चैवं पारणं हि त्रिमासिकम् ॥ उपोष्य देवदेवेशं घृतेन स्नापयेद्धरिम् ॥ ६ ॥ आषाढे श्रावणे चैव मासि भाद्रपदे तथा ॥ उपोष्यते द्वितीयं वै घृतेन स्नापयेद्धरिम् ॥७॥ आषाढे श्रावणे चैव मासि भाद्रपदे तथा ॥ उपोष्यते द्वितीयं वै पारणं पूर्ववद्भवेत् ॥ ८ ॥ आश्विने कार्तिके सौम्ये तृतीयं पारणं तथा ॥ पौषे माघे फाल्गुने च चतुर्थं द्विजसत्तम ॥ ९ ॥ पारणे पारणे पूर्णे घृतेन स्नापयेद्धरिम् ॥ ब्राह्मणेभ्यो घृतं दद्यात्तथैव प्रतिपारणम् ॥ १० ॥ कृत्वा व्रतं नाकमनुप्रयाति मातृव्यपाप्ताश्च च निर्वृतः स्याता॥सन्तानवृद्धिंश्च तथाप्नुतेऽसौ यावन्मही सागरमेखलान्ता ॥ ११॥

इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे सन्तानाष्टमीव्रतवर्णनो नाम सप्तदशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥ २१७ ॥

पुलस्त्य उवाच॥ आषाढशुक्लपक्षे तु भगवान्मधुसूदनः ॥ भोगिभागे निजां मायां योगनिद्रां च मानयेत्॥ १॥ शेतेऽसौ चतुरो मासान्यावद्भवति कार्तिकम् ॥ विविधेद्य न प्रवर्तन्ते तदा