विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० | तृ० खं० ॥३९५॥ | अ० २२१

तिष्ठन्स्थितौ व्रजंश्चैव श्रुतस्मरणलादिषु ॥ अनन्तनामस्मरणं कुर्वन्नुच्चारणं नरः ॥ ३ ॥ अनेनैव विधानेन मासद्वादश वै क्रमात् ॥ उपोष्य पारणे पूर्णे दद्याद्विप्रेषु दक्षिणाम् ॥ ४ ॥ कृत्वा व्रतं द्वादशमेतदिदं प्राप्नोत्यनन्तानि फलानि विप्र ॥ सम्यक्कृतानां नियमव्रतानां चानन्तमा राज्य न संशयोत्र ॥ ५ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे दालभ्यं प्रति पुलस्त्यवाक्येऽनन्तद्वादशीव्रतवर्णनो नामैको नविंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः॥२१९॥पुलस्त्य उवाच ॥ पौषमासे सिते पक्षे द्वादश्यां शर्करादेवतुम् ॥ नक्षत्रेणायोगं विष्णुं च प्रथमं तु समर्चयेत् ॥१॥ ततः प्रभृति विप्रेन्द्र मासिमासि जनार्दनम् ॥ उपोषितः पूजयते यावत्संवत्सरं गतम् ॥ २ ॥ मासेय मासे विधिनानेदितेन रम्यां तिथौ दान मथ ब्रवीमि ॥ प्राच्यं यथावद्विधिवत्क्रमेण तदुच्यमानं निखिलं निबोध ॥ ३॥ घृतं यथा श्रीहृदयं हिरण्यं यवान्क्रमशः कनकानुपानेम् ॥ छत्रं पयोन्नं गुडफाणिताढ्यं सचन्दनं वस्त्रमनुक्रमेण ॥ ४ ॥ गोमूत्रमंभो घृतमांशमार्कं दूर्वादधिश्चैत्रीहृदयं तिलाश्च ॥ मूत्राद्यंगृतं जलमाशु दूर्वं क्षीरं च मासं क्रमशः प्रयुञ्ज्यात्॥५॥कुले प्रधानेधनधान्यपूर्णे विवेकवान्यस्तु समस्तदुःखैः॥प्राप्नोति जन्माविकलेंद्रियश्च भवत्यरोगो मतिमान्सुखी च ॥ ६ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे दालभ्यं प्रति पुलस्त्यवाक्येषु बह्मद्वादशीव्रतवर्णनो नाम विंशत्युत्तरद्विशत तमोऽध्यायः ॥ २२० ॥ समाप्तः पुलस्त्यदालभ्यसंवादः ॥ ॥ वज्र उवाच ॥ किं तु कृत्यतमं लोके मनुष्याणां प्रकीर्तितम् ॥ एतत्पृष्टो ममाचक्ष्व सर्वधर्मभृतां वर ॥ १॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ अन्तर्वेदि बहिर्वेदि पूजा कार्या दिवौकसाम् ॥ एतत्कृत्यतमं लोके पुरुषस्य विपश्चितः ॥ ॥ २ ॥ अन्तर्बद्धां च यजनं बहुवित्तस्य कीर्तितम् ॥ स्वल्पवित्तस्य धर्मज्ञ बहिर्वेदि प्रकीर्तितम् ॥ ३॥ पुष्पाक्षताद्यैर्नानोवस्त्राद्यध्ययनान्कर्मणा ॥ धूपदीपनमस्कारैर्नित्यं पूज्या दिवौकसः ॥ ४॥ ततोऽपि नियतैश्चैव ब्राह्मणानां च तर्पणैः ॥ बहिः शुश्रूषया चैव दानेन विविधेन चा॥ ५॥ सदैव पूजिता देवास्तृप्तिमायान्ति यादव ॥ स्वेस्वे कालविशेषेण कालः पूर्वोदितो मया ॥ ६ ॥ वज्र उवाच ॥ देवताः काश्च कस्मंस्तु काले नृप जयेत्सदा ॥ देवतापूजने कार्यं विशेषान्नम कीर्तय ॥ ७ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ कालं तथाहं वक्ष्यामि देवतापूजने पृथक् ॥ संवत्सरेण धर्मज्ञ सोपवासस्य सर्वदा ॥ ८ ॥ ब्रह्माणं पूजयेद्देवं सततं प्रथमेशहनि ॥ पक्षद्वये महाभाग पञ्चदश्यामुपोषितः ॥ ९ ॥ संवत्सरेण धर्मज्ञ विग्नाडहुसुवर्ण कम् ॥ हंसयुक्तेन यानेन ब्रह्मलोके च गच्छति॥ १०॥चैत्रमासस्य या शुक्ले प्रथमा प्रतिपद्भवेत्॥तदहि ब्रह्मणः कृत्वा सोपवासस्तु पूजनम्॥ ११॥ संवत्स रप्रवाप्नोति सौख्यानि भृगुनन्दन ॥ कालस्यावयवाः सर्वे तस्मिन्नहनि पूजिताः॥ १२॥ प्रदद्यादक्षिणां च धर्मज्ञ सौवर्णं दद्यादुत्तमम् ॥ संवत्सरार्चनं नाग

॥३९५॥