विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० | तृ० खं० ॥४१३॥ | अ० २४१

तरे तृतीयकाण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे ऋषीन्प्रति हंसगीतास्वरिष्टयोगवर्णनो नामाष्टत्रिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः ॥ २३८ ॥ ऋषय ऊचुः ॥
के दोषाः पापशमना मनुष्याणां विनाशकाः ॥ के गुणाश्च महादेव नित्यमभ्युदयात्मकाः ॥ १ ॥ हंस उवाच ॥ सर्वेषामेव दोषाणा
मज्ञानंः परमो मतः ॥ अज्ञाश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ॥ २ ॥ कामः क्रोधस्तथा लोभो हर्षो मानः सदैव च ॥ अज्ञानेनैव
वृत्तं जन्तुं विशन्ते द्विजोत्तमाः ॥ ३ ॥ अज्ञानादेव पापानि विचिनोत्यविचक्षणः ॥ अज्ञानादुत्पथं गत्वा नरकं प्रतिपद्यते ॥ ४ ॥ अज्ञाने
नावृतो जन्तुः शुभे मार्गे न तिष्ठति ॥ अज्ञानशमने यत्नस्ततः कार्यो विजानता ॥ ५ ॥ शास्त्रादन्वेक्षणं तस्य वृद्धसेवा तथैव च ॥
तथा च गुरुशुश्रूषा त्वज्ञानशमनी मता ॥ ६ ॥ लोकद्वये नास्ति महानुभावा अज्ञानतुल्यः पुरुषस्य शत्रुः ॥ अतो हि लोकद्वितयं सुयार्थी
ज्ञाने तु कुर्यात्पुरुषः प्रयत्नम् ॥ ७ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे हंसगीतासु ज्ञानवर्णनो नामैकोनचत्वारिंशदुत्तराद्वि-
शततमोऽध्यायः ॥ २३९ ॥ ॥ हंस उवाच ॥ ॥ पापेन सर्वदुःखानां नरो भवति भाजनम् ॥ पापेन नरकं याति देव्यृक्षं तथा भवेत् ॥
॥ १ ॥ नरः पापसमाचारः पापाद्वापि विनश्यति ॥ पापमेकं परं दुःखं सर्वेषां द्विजपुङ्गवाः ॥२॥ कृतपुण्योऽपि यः पापं करोति पुरुषः कचित् ॥
स्वर्गोऽपि न सुखं तस्य तद्व्याधुपजायते ॥ ३ ॥ स एकः पुरुषो लोके यस्य पापं न विद्यते ॥ दीनानुकम्पोपानाथास्तथा च परमार्भकाः ॥ ४॥
तिर्यग्योनिगताश्चान्ये नरकेषु तथा परे ॥ स्थावरासु च योनीषु तिर्यग्योनिषु चाप्यथ ॥ ५ ॥ व्याधिबन्धवधक्लेशताडनान्यप्यनेकशः ॥
नरः प्राप्नोति धर्मज्ञस्तथा पापेन कर्मणा ॥ ६ ॥ ये पापहीनाः पुरुषाः प्रधानास्तेषां न दुःखं भवतीह किंचित् ॥ तस्मात्प्रयत्नेन विवर्जनीयं
पापं बुधैः पुण्यचयश्च कार्यः ॥ ७ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे मुनीन्प्रति हंसगीतासु पापनिदर्शनवर्णनो नाम
चत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥ २४० ॥ ॥ हंस उवाच ॥ ॥ कामाद्यनुसारी पुरुषः कामाद्बहु विनश्यति ॥ यस्तु केवलकामात्मा सोऽचि-
राद्भ्रश्यते श्रियः ॥ १ ॥ कामस्यानुसारी धर्मार्थौ न तिष्ठति चिरं नरः ॥ तस्मात्कामं न सेवेत नरो धर्मार्थवर्जितम् ॥ २ ॥
तयो धर्मार्थयोः कामे ध्रुवं भवति सेविते ॥ कामान्येन विजानाति कर्त्तव्यं किञ्चिदेव तु ॥ ३ ॥ परदारे त्वगम्ये वा प्रभातं तदनुध्यते ॥
ध्रुवं प्राणवियोगोऽपि क्रीडामीत्येव मन्यते ॥ ४ ॥ यस्तु केवलकामात्मा धर्मार्थपरिवर्जितम् ॥ काममासेवते नित्यं विज्ञेयः पुरुषाधमः ॥ ५ ॥
धर्मे श्रौते तथैवार्थे काममासेविते द्विजः ॥ ध्रुवं नरकपातः स्यान्नात्र कार्या विचारणा ॥ ६ ॥ धर्मार्थयुक्तं पुरुषस्तु कामं संसेवमानो हि ॥४१३॥