विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥४१४॥ तृ० खं० अ० २४७ ॥४१४॥

पानं परिवर्जनीयम् ॥ ६ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे सुनीत्यादि हंसगीतासु मददोषवर्णनो नाम चतुश्चत्वारिंशदु- त्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥ २४४ ॥ ॥ हंस उवाच ॥ ॥ लुब्धो दोषान्न जानाति लुब्धः पापं न बुद्ध्यते ॥ नरो लोभमभावितो वरामीति तथापदान् ॥ १ ॥ जीर्यन्ति जीर्यतः केशा नखा जीर्यन्ति जीर्यतः ॥ जीर्यन्ति जीर्यतो दन्तास्तृष्णा त्वेका न जीर्यते ॥ २ ॥ तृष्णास्वलिनिराधे यमपूर्वा द्विजपुङ्गवाः॥ पूर्यमाणापि सततं सञ्चयैस्तुष्यधिकं तथा ॥ ३ ॥ न तां पूरयितुं शक्तः कदाचिदपि कश्चन ॥ न तां पूरयितुं शक्ताः सर्वे सन्तोषमाश्रिताः ॥ ४ ॥ यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः ॥ नालमेकस्य पर्याप्तमिति मत्वा शमं व्रजेत् ॥ ५ ॥ या दुस्त्यजा दुर्मति- भिर्या न जीर्यति जीर्यतः ॥ योऽसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम् ॥ ६ ॥ लुब्धस्य बन्धून् सुतो गुरुर्वा लुब्धस्य लोका न च लोकयात्रा ॥ लुब्धस्य दोषाः सकलाः प्रसिद्धा लोकद्वये दुःखकराः सुरोधाः ॥ ७ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे सुनीत्रादि हंसगीतासु लोभदोषवर्णनो नाम पञ्चचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥ २४५ ॥ ॥ हंस उवाच ॥ क्रोध एकः परः शत्रुः क्रोध एको विनाशकृत् ॥ क्रोधाभिभूतः पुरुषस्त्वात्मानमपि घातयेत् ॥ १ ॥ अर्थानर्थो न जानाति कार्याकार्यो तथैव च ॥ नरः क्रोधसमाविष्टो नान्यं मित्रमपि द्विजान् ॥ २ ॥ गुरूनाक्षिपति क्रोधान्नैनं हि नमते जनः ॥ अनर्थैः सह संसर्गस्तस्मात्क्रोधं विवर्जयेत् ॥ ३ ॥ क्रोधं मूलमनर्थानां द्वारं हि नरकस्य च ॥ आपदामास्पदं घोरन्तं प्रयत्नेन वर्जयेत् ॥ ४ ॥ क्रोधेन विजितो यस्तु कथमन्धं स जेष्यति ॥ क्रोध जिते जितं विद्धि त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ ५ ॥ अनर्थकारिणं क्रोधं यदा तेजस्विता मता ॥ क्रोषे दोषमतः कृत्वा जितः क्रोधो महात्मभिः ॥ ६ ॥ यज्ञैश्च दानानि तपः पवित्रं तीर्थोपसेवा च तथैव वेदाः ॥ क्रोधाभिभूतस्य भवन्ति मिथ्या नरस्य तस्मात्परिवर्जयेत्तम् ॥ ७ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीय- खण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे सुनीन्त्रि हंसगीतासु क्रोधदोषवर्णनो नाम षट्चत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥ २४६ ॥ ॥ हंस उवाच ॥ ॥ सर्वषामेव पापानां नास्तिक्यं पातकं परम् ॥ नास्तिक्याद्धि परं नास्ति किञ्चित्पापं द्विजोत्तमाः ॥ १ ॥ अकार्यामिति कार्याणि कृत्वा कार्यव- शास्त्रः ॥ पश्चात्तापेन संयुक्तः क्षिप्रं पापं व्यपोहति ॥ २ ॥ कार्यबुद्ध्या त्वकार्याणि यः करोति नराधमः ॥ कथं निवर्त्तनं तेभ्यो जायते तस्य वै द्विजाः ॥ ३॥ नास्तिक्यस्य तथा मूलं त्वसच्छ्स्त्रावगाहनम् ॥ तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तद्वर्ज्यं विजानता ॥४॥ सर्वो हि मानवो लोके परलो- कानिबन्धनः ॥ तत्रापि निरपेक्षस्य किन्तु लोके निबन्धनम् ॥५॥ ये तु वै नास्तिका लोके नरा लोकं प्रति द्विजाः ॥ नरके ते हि पच्यन्ते बहु