विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० तृ० खं० अ० २९० ॥४२३॥

शस्त्राग्निमृतुचौरैश्च सलिलाच्च तथा विषात् ॥ भयं न विद्यते तस्य तथान्यदपि किञ्चन ॥ २० ॥ न तैर्लोकान्नवाप्यंते ये लोका मांसवर्जिनाम् ॥ स दण्डी स च विक्रान्तः स यज्वा स तपस्यति ॥ २१ ॥ स सर्वलोकानाप्नोति यो मांसं परिवर्जयेत् ॥ न तस्य दुर्लभे किञ्चित्तथा लोकेऽथ भवेत् ॥ वरशापसमर्थश्च तथा स्यान्मांसवर्जकः ॥ २२ ॥ विमानमारुह्य शशाङ्कतुल्यं देवाङ्गनाभिः सहितो नृवीरः ॥ सुखानि भुक्त्वा सुचिरं हि नाके लोकानवाप्नोति पितामहस्य ॥ २३ ॥

इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे हंसगीतासु हिंसादोषवर्णनो नामाष्टपृष्ट्यधिकद्विशततमोऽध्यायः ॥ २८८ ॥

हंस उवाच ॥ क्षमा धर्मः क्षमा सत्यं क्षमा शौचं क्षमा बलम् ॥ क्षमा यज्ञः क्षमा दानं क्षमा च परमं तपः ॥ १ ॥ आक्रुष्टस्ताडितो वापि परेषां यस्तितिक्षते ॥ तस्मात्सुकृतमादत्ते दुष्कृतं च प्रयच्छति ॥ २ ॥ यः क्षमावान्स धर्मात्मा शमयेच्च द्विजोत्तमाः ॥ आक्रोद्धारं निर्दहति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ ३ ॥ एकः क्षमावतां दोषो द्वितीयो नोपलभ्यते ॥ यदेनं क्षमया युक्तं त्वशक्तं मन्यते जनः ॥ ४ ॥ विज्ञेयः सोऽपि दोषोऽस्य द्विजेन्द्राः स महान् गुणः ॥ तस्मात्पुण्यसमादानाद् दुष्कृतस्य समर्पणात् ॥ ५ ॥ भूतः क्षमावान्पुरुषो ब्रह्मलोकं प्रपद्यते ॥ विमानेनार्कवर्णेन हंसयुक्तेन भस्वता ॥ ६ ॥ प्राप्नोति कामांस्त्विति चेह मुक्त्वा संवत्सराणां नियुतानि विप्राः ॥ सर्वसहः शान्तिपरो मनुष्यस्त्वन्तः क्षमावान्सततं नरः स्यात् ॥ ७ ॥

इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे मुनीन्प्रति हंसगीतासु क्षमागुणवर्णनो नामैकोनसतत्यधिकद्विशततमोऽध्यायः ॥ २८९ ॥

हंस उवाच ॥ आनृशंस्यं परो धर्मो लोकेऽस्मिन्द्विजसत्तमाः ॥ तस्मादानृशम्यता भाव्यं कृतज्ञेन नरेण तु ॥ १ ॥ ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नव्रते तथा ॥ निष्कृति विर्हिता राजन्कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः ॥ २ ॥ नरकान् विमुच्यन्ते ये कृतघ्ना नराधमाः ॥ आभूतसंप्लवं घोरा नात्र कार्या विचारणा ॥ ३ ॥ तिर्यग्योनौ हि जायन्ते दुःखवासं वसन्ति च ॥ लभन्ते न क्वचित्त्राणं तथा प्रेते नराः ॥ ४ ॥ एतावानेव पुरुषः कृते यस्मिन्न नश्यति ॥ कृतज्ञः स्वर्गमाप्नोति कृतघ्नो विन्दते महत् ॥ ५ ॥ प्रभुं वा यदि वा भृत्यं विप्रं गुरुमथापि वा ॥ आपन्ने न त्यजेद्यस्तु स तु नाके महीयते ॥ ६ ॥ समृद्धं यस्तु संसेव्य दरिद्रं यो विमुञ्चति ॥ स नृशंसतमो लोके नरो नरकभाजनम् ॥ ७ ॥ न त्यजेत नरो भृत्यं स्वर्गेह गतयौवनम् ॥ असमर्थं तु वार्धक्ये त्यक्त्वा नरकमाप्नुयात् ॥ ८ ॥ कुञ्जरन्तुन्नरं वृद्धं धेनुं दान्तमथापि वा ॥ यस्त्यजेत्स सुदुर्बुद्धिर्नरंकं प्रतिपद्यते ॥ ९ ॥ नाद्रियन्ते पशून्बद्धा यवसेनोदकेन वा ॥ यथावद् द्विजशार्दूलास्ते नरा निरयङ्गताः ॥ १० ॥ अचिकित्स्येन रोगेण गृहीतं स्वगृहे पशुम् ॥