विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० । बृ० सं० ॥४३०॥ । अ० २४७

पुष्पारामं नरः कृत्वा देवतार्थं मनोहरम् ॥ ४ ॥ देवोद्यानेषु सर्वेषु नन्दनादिषु मोदते ॥ यथाकामं विहारी स्यान्रात्र कार्या विचारणा ॥ ५ ॥ फलारामं ततः कृत्वा विन्दत्यभ्यधिकं फलम् ॥ कृत्वा द्रुमशतारामं सोऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ ६ ॥ फले दशशतारामे लक्षारामे च कल्पधृक् ॥ चम्पकं मल्लिकां जातीं श्रेष्ठाः पुष्पकरा मताः ॥ ७ ॥ अन्योऽधिकमवाप्नोति दत्त्वैतानात्र संशयः ॥ गुल्मेषु कथिता श्रेष्ठौ तथोभौ भव्यदा- डिभौ ॥ ८ ॥ पथि श्रेष्ठतमो विप्र्रा वटश्वाश्वत्थ प्रकीर्तितौ ॥ नारङ्गदानाद्भवति नरो रूपसमन्वितः ॥ ९ ॥ बीजपूरकदानेन सौभाग्यं महदाप्नु- यात् ॥ दत्त्वा पालेवताभौ तु तृप्तिमाप्नोत्यनुत्तमाम् ॥ १० ॥ आम्राम्रातकप्रदानेन सर्वकामानवाप्नुयात् ॥ लक्षारामं तु यः कुर्याद्ब्राह्मणाणिह मानवः ॥ ११ ॥ देवोद्यानेषु रम्येषु क्रीडत्यमरसन्निभः ॥ अप्सरोगणः परिवृतो न च तस्मान्निवर्तते ॥ १२ ॥ एकोऽपि रोपितो वृक्षः पुत्रकार्यं करो भवेत् ॥ देवान्प्रसूनैः प्रीणाति छायया चातिथिंस्तथा ॥ १३ ॥ फलैर्मनुष्यान्गृह्णाति नारक्यं नास्ति पादपे ॥ अपि पुष्पफलैर्हीने द्रुमे पान्थस्य विश्रमः ॥ १४ ॥ छायायां स्तोककालेन बहुपुण्यं प्रयच्छति ॥ देवे वर्षति यद्वृक्षात्प्रेमवत् स्रवते जलम् ॥ १५ ॥ तेन तृप्तिमवाप्नोति परलोकेगतो ध्रुवम् ॥ १६ ॥ तेन नाकभवाप्नोति वृक्षरोषयिता नरः ॥ १६ ॥ सेचनादपि वृक्षस्य रोपितस्य परेण तु ॥ महत्फलमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा ॥ १७ ॥ वृक्षायुर्वेद्विधिना व्याधितंस्तु यथाक्रमम् ॥ नीरुजं मानवः कृत्वा स्वर्गलोकमवाप्नुयात् ॥ १८ ॥ शीतवातातपक्लेशं तथा छेदनभेदनै ॥ सहन्ते परमं वृक्षास्तद्धि तेषां महत्त्पः ॥ १९ ॥ पत्रपुष्पफलैर्नित्यं छायया चैव शाखिनः ॥ परेषापुपयुज्यन्ते तद्धि तेषां महत्तपः ॥ २० ॥ तेषां सदा दया कार्या भक्तिः कार्या तथैव च ॥ यस्तेषां भक्तिमाश्रित्य तस्य सा वन्द्वता ॥ २१ ॥ तोषयामा- ति परं तथा कामान्प्रयच्छति ॥ वानस्पत्यं तथा लोकं देहेमद्दे समश्नुते ॥ २२ ॥ वानस्पत्ये शुभे लोके सर्वकामैव शालिताम् ॥ शरीरं यत्तत्प्रतिष्ठन्तं देवता नात्र संशयः ॥ २३ ॥ याः प्रोक्तास्त्वभिमानिन्यः परां शोभामथास्थिताः ॥ याम्यलोके तथा लोके वानस्पत्यं प्रकीर्तितम् ॥ २४ ॥ यमलोकमुपासन्ते सर्वास्ता द्रुमदेवताः ॥ द्रुमारोपयितारं च परलोकमुपागतम् ॥ २५ ॥ दिव्येन गीतनृत्येन रमयन्त उपासिते ॥ रोपितस्य द्रुमस्येह यथा भवति देवता ॥२६॥ याम्ये तु फलदा लोके तथा लोके तु वारुणे ॥ देवता स्यामहाभागाः कृते पुण्ये जलांशये ॥ २७ ॥ कृते शक्तिं तथा सम्प्रब्रह्मलोके तथा द्विजाः ॥ क्षिप्रेमेव महाभागा जायन्ते शाखिदेवताः ॥ २८ ॥ शाखे जलाशय वृक्षं सुवेश्म तथैव च ॥ मृतस्यापि मनुष्यस्य शरीरमिह कीर्तितम्॥२९॥ कीर्त्यते येन चान्येन मानवः स्वर्गमाप्नुयात् ॥ तत्तत्कार्यं मनुष्येण स्वर्गमत्याममीच्छता॥३०॥

॥४३०॥