विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

पुत्राः प्रदिष्टाः पुरुषस्य वृक्षाः स्वयंकृतास्तेस्तु नरेण भाव्यम् ॥ स्नेहेन नित्यं पुरुषं दृशन्ते कामैस्तु दिव्यैः परितर्पयन्ति ॥ ३१ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मा०सं० मुनीन्प्रति हंसगीतासु वृक्षारोपणफलन्निरूपणो नाम सप्तनवत्यधिकद्विशततमोऽध्यायः ॥ २९७ ॥ हंस उवाच ॥ जलेन नाशमायाति यत्र सम्यग्द्विजोत्तमाः ॥ जलोघवारणार्थाय तत्र सेतुं करोति यः ॥ १ ॥ भूमिदाने तु ये लोकाः स तान्प्राप्नोति शाश्वतान् ॥ मार्गसेतुं सुखं कृत्वा वह्निहोमफलं लभेत् ॥ २ ॥ जलप्रतरणे सेतुं यः करोति नरोत्तमः ॥ स तीर्णः सुखदुःखैभ्यः स्वर्गं लोकं प्रपद्यते ॥ ३ ॥ प्रपां पथि तथा कृत्वा नाकलोके महीयते ॥ प्रपास्थानं शुभं कृत्वा स्थानमाप्नोति शाश्वतम् ॥ ४ ॥ तस्य स्थानात्तथा त्यागात्फलवृद्धिः प्रकीर्तिता ॥ तस्योपलेपनं कृत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ५ ॥ दत्त्वा रज्जुमपां स्थाने गोदो भवति मानवः ॥ वारियानीं तथा दत्त्वा तदेव फलमाप्नुयात् ॥ ६॥ कुम्भप्रदानाद्भवति सदा पूर्णमनोरथः ॥ प्रपायाञ्च तथा कृत्वा पुरुषं परिचारकम्॥७॥ सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य फलमश्नुते ॥ वर्धमानानि यो दद्यात्प्रपायां द्विजसत्तमाः ॥ ८ ॥ त्रिविधां वृद्धिमाप्नोति तेजसा यशसा श्रिया ॥ लवणस्य प्रदानेन रसानाप्नोति शाश्वतान् ॥ ९ ॥ तत्र हरितदानेन गवां लोकमवाप्नुयात् ॥ १० ॥ फलप्रदानेन तथा वह्निहोमफलं लभेत् ॥ १० ॥ सक्तूनां च प्रदानेन गोसवस्य फलं नरः ॥ गोरसानां प्रदानेन गवां लोकमवाप्नुयात् ॥ ११ ॥ शय्याश्च विविधाः कृत्वा प्रपायामसनानि च ॥ स्वर्गलोकमवाप्नोति मातु ष्ये स्थानमेव च ॥ १२ ॥ कृत्वा निवातं शरणं प्रपास्थाने मनोरहम् ॥ स्वारक्षं लोकमाप्नोति वसूनां नात्र संशयः ॥ १३ ॥ तत्र वह्निं तथा कृत्वा शीतत्राणाय मानवाः ॥ कायाग्निदीप्तिं प्राकाश्यं सौभाग्यं च तथाप्नुयात् ॥ १४ ॥ इन्धनानां प्रदानेन रिपुभिर्नाभिभूयते ॥ तथापि योग्यभाण्डानां दानात्स्वर्गमवाप्नुयात् ॥ १५ ॥ चन्द्रलोकमवाप्नोति स्थापनाच्चुहिनस्य तु ॥ शर्करालोष्टपाषाणकण्टकांश्च तथा नरः ॥ ॥ १६ ॥ मार्गोदपास्य यत्नेन गोदानफलमाप्नुयात् ॥ श्रान्तसंवाहनं कृत्वा तदेव फलमश्नुते ॥ १७ ॥ वीजयित्वा परिश्रान्तं तालेनोदंतेन मानवः ॥ स्कन्धेन श्रान्तमुद्वह्यि वाजपेयफलं लभेत् ॥ १८ ॥ वाहनेनाथ यानेन स्वेन श्रान्तं तथा नयन् ॥ साध्यानां लोकमासाद्य देवभोगादुपाश्नुते ॥ १९ ॥ श्रान्तस्य भोजनं दत्त्वा कामानाप्नोति शाश्वतान् ॥ श्रान्तस्तु तर्पितस्तोयैस्तृप्तिमाप्नोति मानवः ॥ ॥ २० ॥ उपानाहभ्यां छत्रेण श्रान्तं संयोज्य मानवः ॥ स्वाम्यं विषमदेशेषु क्षणाद्वहुफलं लभेत् ॥ २१ ॥ भारश्रान्तात्तथा भारं गृही त्वा वहेत यः यः ॥ कर्मणा तेन विप्रेन्द्राः स्वर्गलोकमुपाश्नुते ॥ २२ ॥ मूल्येन वाहयित्वापि परभारं विचक्षणः ॥ तस्य मूल्यस्य दानेन