विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥४६६॥

तृ० खं० अ० ३४१ ॥४६५॥

परमाङ्गतिम् ॥ ३५ ॥ गतिर्वहति चंद्रार्को तपसा परमेष्ठिनः ॥ तयोर्वहति वै सत्त्वं सत्त्वं च वहति प्रभुम् ॥ ३६ ॥ प्रभुर्वहति सौपर्ण्यं हरिं परमात्मानमात्मनः ॥ तयोर्वृत्तिरजः सत्त्वं सत्त्वस्य परमा गतिः ॥ ३७ ॥ सत्त्वं वहति सूक्ष्मत्वात्परं नारायणं प्रभुम् ॥ परमात्मानमासाद्य हरिं वैकुण्ठमीश्वरम् ॥ ३८ ॥ अमृतत्वाय कल्पेत ततो नैव निवर्तते ॥ दशाश्वयुक्तेन रथेन युक्तो मनोजवेनाथवायुवेजिना ॥ तञ्चक्रं नापवहंति वाजिनस्तथगतं नावजयंति शक्तः ॥ ३९ ॥ अणोरणीयान् महतो महीयानात्मा गुहायां निहितोऽस्य जन्तोः ॥ तेजोमयं पश्यति वीतशोको धातुः प्रसादान्महिमानमात्मनः ॥ ४० ॥ वेदाहमेतं पुरुषं महान्तं चादित्यवर्णं तमसः परस्तात् ॥ यं वै विदित्वा न बिभेति मृत्योर्नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय ॥ ४१ ॥ एको भ्राता महिमा ब्राह्मणस्य स्वकर्मणा वै जायतेऽसौ कनीयान् ॥ यस्यात्मारामं नापरयस्ति किंचिदंतर्बहिस्त्वात्मनहृष्य ञ्च ततश्च नान्यः ॥ ४२ ॥ वृक्ष इव स्तब्धो दिवि तिष्ठत्येकस्तेनेदं पूर्णं पुरुषेण सर्वम् ॥ सुरुवाङ्गमः शुच्यायो दृश्यते स वृक्षः परिपश्यन्त्वातातो तयोरन्यापिप्पलं नाम स्वाद्वत्त्यनश्न्नन्यो अभिचाकशीति ॥ ४३ ॥ अकामधीरमृतः स्वयंभू रसेन तृप्तो न च कश्चिदूणाताम् ॥ पूर्णेन नाकं नापतिनं गुहायं विभ्राजते तं नियता विशन्ति ॥ ४४ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे दुर्नीमन्तं हंसगीतासु यतिधर्म वर्णनो नाम चत्वारिंशदधिकत्रिशततमोऽध्यायः ॥ ३४० ॥ ॥ ऋषय ऊचुः ॥ ॥ वर्णानामाश्रमाणां च प्रोक्ता धर्मास्त्वयानघ ॥ गृहस्थभूता ये धर्मा ये च स्वल्पा महाफलाः ॥ १ ॥ येभ्यश्चाभ्यधिकं नास्ति सर्वेषां तु समाश्रये ॥ तानधर्मान्कथयस्वद्य सर्वज्ञां दिलांतिद्दिज ॥ २ ॥ ॥ ॥ हंस उवाच ॥ ॥ आश्रित्य देवदेवेशं जगद्योनिं जगद्गुरुम् ॥ विष्णुं जिष्णुं हरिं कृष्णं कृता धर्मा महाफलाः ॥ ३ ॥ पतनात्त्रायते यस्मा तत्तस्मात्पात्रेति कीर्त्यते ॥ पततां त्राणदस्स्त्वेकः स देवो मधुसूदनः ॥ ४ ॥ स्मरणात्कीर्त्तनाद् ध्यानान्नमस्करारणातद्वन्दिशनात् ॥ तथाविष्णुर्चानाद्यै मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥ ५॥ कृत्वा देवाह्नं तस्य देवस्य परमेष्ठिनः ॥ राजसूयाश्वमेधानां फलेन स तु युज्यते ॥ ६ ॥ सुसूक्ष्मानि यावन्ति द्विजेन्द्राः परमाणवः ॥ तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ॥७॥ प्रासादं मृन्मयं पुण्यं मयेतत्कथितं द्विजाः ॥ तस्माद्दशगुणं पुण्यं कृत इष्ट मये भवेत् ॥ ८॥ ततो दशगुणं पुण्यं तथा शैलकृते भवेत् ॥ ततो दशगुणं लोहे ताम्रे शतगुणं ततः ॥ ९॥ सहस्रगुणितं रौप्ये तस्मात्फलगुणा स्मृते ॥ ततः शतसहस्रं च सौवर्णे द्विजसत्तमाः ॥ १० ॥ अनन्तफलमाप्नोति रत्नचित्रे मनोहरे ॥ प्रतिमां कारयित्वा तु दुर्वाद्वस्य चक्रिणः ॥ न दुर्गतिमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ॥ ११ ॥ हैवस्य प्रतिमायां तु यावंतः परमाणवः ॥