विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

केचित्खड्गदाचक्रचर्मशूलपरश्वधैः ॥ केचित्पाशमहादण्डकृपाणशरा कार्मुकैः ॥ १६ ॥ केचिच्छुशुण्डीलगुडशक्तिवज्राश्मपट्टिशैः ॥ वीज-
पूर्णाक्षमालाश्च पूर्णपात्रेस्तथा परैः ॥ १७ ॥ एवं नानाविधैर्भाण्डैः करांस्तस्य समन्वितान् ॥ असंख्येयान्महातेजा ददर्श मुनिसत्तमः ॥ १८ ॥
वृत्तशास्त्राविनिर्दिष्टो वृत्तकर्माण चाप्यथ ॥ शिरांसि दृष्ट्वो हस्तांस्तस्य देवस्य दृष्टवान् ॥ १९ ॥ त्रैलोक्यं च तथा काये सकलं मुनिसत्तमः ॥
देवदानवगन्धर्वयक्षोरगराक्षसम् ॥ २० ॥ द्वीपाम्भोधिनिलोकेक्ष पातालैश्चैव संयुतम् ॥ जगत्समग्रं देवस्य दृष्ट्वन्दृष्टवान्मुनिः ॥ २१ ॥
स दृष्ट्वा परमं रूपं भीतो दृष्ट्व विस्मितः ॥ पपात पादयोस्तस्य शिरसा साश्रुलोचनः ॥ २२ ॥ स्तोत्रेण चैव तुष्टाव पूर्वोक्तेन जनार्दनम् ॥
तमुवाच ततो देवः प्रसन्नतृप्तिसत्तमम् ॥ २३ ॥ ॥ श्रीभगवानुवाच ॥ ॥ उत्तिष्ठ भवेधर्मज्ञ वरं वृणु यथेप्सितम् ॥ ॥ श्रीनारद उवाच ॥
॥ नित्यमेकान्तिके देव भक्तिर्भवतु सा त्वयि ॥ नान्यं वरं कामयामि नराणामिदमुत्तमम् ॥ २४ ॥ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ ॥ तमुवाच ततो
देवः प्रणतातिहरो हरिः ॥ एतन्निसर्गसिद्धं ते येन त्वं दृष्टवान्मम ॥ २५ ॥ विश्वरूपमिदं ब्रह्मन्ब्रह्मज्ञेयं तथा त्वया ॥ तपस्तप्तं यतो विप्र ममापि
च ततस्तव ॥ २६ ॥ रूपमेतत्तमास्थाय रूपं स्वं द्विज दर्शितम् ॥ इच्छारूपणाहं कुर्यां शतशोऽथ सहस्रशः ॥ २७ ॥ त्रैलोक्ये यानि
रूपाणि देवादीनां द्विजोत्तम ॥ ममैव तानि जानीहि मत्तोऽन्यन्नास्ति किञ्चन ॥ २८ ॥ अहं भूतं च भव्यं च वर्तमानमहं तथा ॥ स्थावरं
जङ्गमं चैव सर्वमेवास्मि नारद ॥ २९ ॥ सञ्चाऽसञ्चाहमेवात्र तत्त्वमेतद्ब्रवीमि ते ॥ अशब्दमस्पर्श मस्पर्शगन्ध रूपविवर्जितम् ॥ ३० ॥ सर्वगं मां
विजानीहि परमार्थेन नारद ॥ यः करिष्यति मे स्तोत्रं स्तोत्रेण त्वत्कृतेन तु ॥ ३१ ॥ तस्य कामान्प्रिवास्यामि ये दिव्या ये च मानुषाः ॥
श्वेतद्वीपे गतिस्तस्य मृतस्य च भविष्यति ॥ ३२ ॥ श्वेतद्वीपमवाप्यापि नरः स्वस्थो भविष्यति ॥ वराहस्यास्य कल्पस्य यावत्कालोऽवशि-
ष्यते ॥ ३३ ॥ वाराहे तु गते कल्पे ततो मात्स्यो भविष्यति ॥ देवकार्याणि कार्याणि सुबहूनि यतस्त्वया ॥ ३४ ॥ प्रादुर्भावगतश्चाहमनुशास्य-
स्तथा त्वया ॥ प्रादुर्भावाणि मे ब्रह्मञ्छ्रौष्यसितानि सहस्रशः ॥ ३५ ॥ भविष्यन्ति तथान्यानि तत्र मे शृणु कानि चित् ॥ अहमेकार्णवे लोके
शेषपर्यङ्कशायिनः ॥ ३६ ॥ लक्ष्मीरूद्रसहायस्तिष्ठामि यदा सुतः पितामहः ॥ अहं मत्स्यस्तथा कूर्मो हंसोहमाप नारद ॥ ३७ ॥ क्रौड्रेण मया
विप्र वञ्चिता दैत्यदानवाः ॥ मयाश्वशिरसा वेदा दानवेभ्यस्तथा हृताः ॥ ३८ ॥ वाराहेण मया भूत्वा वसुंधयं समुद्धृता ॥ वाराहेण मया दैत्याः
पातालतलगा हताः ॥ ३९ ॥ त्वराहेण निहतो हिरण्याक्षो बलोत्कटः ॥ दानवाश्च हता युद्धे नरनारायणात्मना ॥ ४० ॥ लोकांतरे तथा मार्गे
हरिः कृष्णस्तथाप्यहम् ॥ नारसिंहेन रूपेण हिरण्यकशिपुर्हतः ॥ ४१ ॥ वामनेन मया भूत्वा बलिस्त्रिभुवनं हृतम् ॥ त्रिभिः क्रमैः पुरा ब्रह्मन्द्

७९