योगबीज (गुरु गोरखनाथ परम्परा - महायोग, प्राण-अपान एकत्व एवं कैवल्य-सिद्धि सटीक)

knowledge, however, is born in one birth from Yoga¹.

1. From union with the divine, the 'knower' is re-born from the shining womb of all creation (hiraṇyagarbha). तस्माद् योगात् परतरो नास्ति मार्गस् तु मोक्षदः ॥ ७२ ॥ tasmād yogāt parataro nāsti mārgas tu mokṣadaḥ || 72 ||
2. Therefore, there is no path superior to Yoga for granting liberation. देव्युवाच । devy uvāca | The goddess said: बहुभिर् जन्मभिर् ज्ञानाद् योगः सम्प्राप्यते कथम् । योगात् तु जन्मनेकेन कथं ज्ञानम् अवाप्यते ॥ ७३ ॥ bahubhir janmabhir jñānād yogaḥ samprāpyate katham | yogāt tu janmanaikena kathaṁ jñānam avāpyate || 73 ||
3. How is Yoga obtained through many births from knowledge, and how is knowledge obtained in one birth from Yoga? ईश्वर उवाच । īśvara uvāca | Īśvara said: प्रविचार्य चिरं ज्ञानान् मुक्तोऽहम् इति मन्यते । किम् असौ मननाद् एव मुक्तो भवति तत् क्षणात् ॥ ७४ ॥ pravicārya ciraṁ jñānān mukto 'ham iti manyate | kim asau mananād eva mukto bhavati tat kṣaṇāt || 74 ||
4. After long contemplation of knowledge, one thinks 'I am liberated,' does one become liberated just by that thought, at that very moment (just by thinking so)? पुमञ् जन्मान्तरशतैर् योगाद् एव विमुच्यते । न तथा भवतो योगात् जन्ममृत्यू पुनः पुनः ॥ ७५ ॥