युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

८० युक्तिकल्पतरौ— सामान्यामात्य-भूपाल-चक्रवर्त्तिषु योजयेत् । शुक्रवर्णा च सर्व्वेषां सर्व्वत्रैवोपयुज्यते ॥ १ ॥ विशोर्णता कोमलता उच्चता-समता तथा । स्वच्छता चेति कथितं शय्यानां गुणपञ्चकम् ॥ २ ॥ इत्थं विमृश्य स्वपिति शय्यायां यो महीपतिः । सचिरं सुखमाप्नोति दुःखन्तु विपरीतकम् (तः) ॥ ३ ॥ वितानतुल्यो व्यजनस्य वर्णः, प्रमाणमेवापर मत्र गद्यते । हीने भवेद्देश(षु) वितस्ति-सम्मितो ; (१) भवेच्चतुर्णां व्यजनं शुभाय (२) ॥ ४ ॥ पञ्चवस्त्र-शलाकोत्थं विविधानां भवेदिति * । दर्पणः स्वर्ण-रजत-त्रपु-लौह-समुद्भवः ॥ ५ ॥ वितस्ति-सम्मितो भव्यो रसाख्यः सुखवर्द्धनः । भव्यः सुखो जयः क्षेमश्चतुरङ्गुलि-वर्द्धनात् ॥ ६ ॥ चतुर्विधानां भूपानां चतुरङ्ग-प्रसाधनः । आयाम-परिणाहाभ्यां चतुरङ्गुलि-सम्मितः ॥ ७ ॥ सर्व्वेषामुपयुज्येत विजयो नाम-दर्पणः । पौरुषं पौरुषार्द्धञ्च तदर्द्धञ्च यथाक्रमम् ॥ ८ ॥ चक्रवर्त्त्यन्यभूदेव-सामान्यानां प्रदर्शिताः । ऊर्द्ध-विस्तृत-मानन्तु पौरुषं मानमुच्यते ॥ ६ ॥ ( १ ) वितस्तिसंख्य इति (क) पुस्तक पाठः । ( २ ) भव्योवसाद्यः शुभसुखवर्द्धनः इति (ग) पुस्तक पाठः ।

• पञ्चवस्त्रेत्यारभ्य-सुखवर्द्धन इत्यन्तः सार्द्धश्लोकः (ग) पुस्तके नास्ति ।