युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

इन्द्रनीलयुक्तिः । १२३ स्नेह-प्रभेदो लघुता मृदुत्वं विजाति-लिङ्गं खलु सर्व्वजन्यम् ॥६०॥ यदिन्द्रनीलस्य महागुणस्य सुवर्ण-संख्याकलितस्य मूल्यम् । तदेव वैदूर्य्यमणेः प्रदिष्टं पलद्वयोन्मापित-गौरवस्य ॥ ६१ ॥ कुशलाकुशलैः प्रयुज्यमानाः, प्रतिबद्धाः प्रतिसत्क्रिया प्रयोगैः । गुणदोष-समुद्भवं लभन्ते ; मणयोऽर्थान्तरमूल्यमेव भिन्नाः ॥ ६२ ॥ क्रमशः समतीत-वर्त्तमानाः, प्रतिबद्धा मणिवन्धकेन यत्नात् * । यदि नाम भवन्ति दोष-हीना ; मणयः षड्गुणमाप्नुवन्ति मूल्यम् ॥ ६३ ॥ आकरान् समतीतानां उदधेस्तीर-सन्निधौ । मूल्यमेतन्मणीनान्तु न सर्व्वत्र महीतले ॥ ६४ ॥ इति श्रीभोजराजीये युक्तिकल्पतरौ वैदूर्य्यपरीक्षा ॥ —*— अथ इन्द्रनीलपरीक्षा । तथा च गारुड़े,— [ आकरः ]। तत्रैव सिंहलवधू-करपल्लवाग्र- व्यालूनवाललवनी-कुसुम-प्रवाले । देशे पपात दितिजस्य नितान्तकान्तम् ; प्रोत्फुल्लनीरज-समद्युति नेत्रयुग्मम् ॥ ६५ ॥

• अन्यत्सर्वं गारुड़े विसप्ततितममाध्यायेऽनुसन्धेयम् ।