युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

१७८ युक्तिकल्पतरौ— तत्र क्रमः । राज्ञां यात्राविधिं वक्ष्ये जिगोषूणां (१) परावनीम् । नौराजनविधिं कृत्वा सैनिकां(क)श्चानयेत् ततः । गजानन्यान् मृगानन्यानिति यात्राक्रमो मतः ॥ ८८ ॥ अथ तत्र नौराजनविधिः । वर्षान्तेऽभ्युदिते शुक्रे चन्द्रे पूर्णे शुभक्षणे । अश्व-नौराजनं कुर्याद् यथोक्तमृषिसत्तमैः ॥ ८९ ॥ उदीचीं प्रस्थिते भानौ संक्रान्त्यां वा शुभे दिने । गज-नौराजनं कुर्यान् महीपालो जिगोषिवान् ॥ ९० ॥ वृश्चिकस्थे रवौ कुर्यात् पत्तिनौराजना-विधिम् । नौका-नौराजनं कुर्याद् दक्षिणाशां प्रतिष्ठते ॥ ९१ ॥ अन्येषाञ्चैव (२) यानानां विजयादशमीतिथिम् । ध्वजादीनाञ्च सर्वेषां शक्रोत्थाने नौराजनम् ॥ ९२ ॥ छत्रस्य नवदण्डस्य तथा सिंहासनस्य च । गृहस्य नगरस्यापि महाविषुव-संक्रमे ॥ ९३ ॥ आत्मनो युवराजस्य महिष्या मन्त्रिणां तथा । स्वजन्मदिवसे राजा कुर्यान्नौराजना-विधिम् ॥ अभिषेक-दिनं प्रोक्तमेषां जन्मदिनं मया (३) ॥ ९४ ॥ तद्यथा । अश्वानां भास्करो देवो रेवन्तमिति संज्ञया । गजानां देवता शक्रः पत्तीनां कालिकामता (४) ॥ ९५ ॥ ( १ ) जिगीषाणां इति (क) पुस्तकपाठः । ( २ ) अन्यासाञ्चैव इति (ख) पुस्तकपाठः । ( ३ ) जन्मदिनाख्या इति (ग) पुस्तकपाठः । ( ४ ) शत्रुः पत्तीनां कालिका मता इति (घ) पुस्तकपाठः ।