युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

गजयुक्तिः । २०३ खरता सहजा यस्य शरीरेऽस्तौति लक्ष्यते । तनुदन्तकरो हस्तौ खरः कुलविनाशनः ॥ ४ ॥ नजायते मदो यस्य स्वकाले जायतेऽथवा । विरूपो विवशो वापि विमदं दूरतस्त्यजेत् ॥ ५ ॥ लघु प्रमाणः क्षौणाङ्गस्तनुशुण्ड शिरोदरः । अश्रान्तं श्वसिति (१) व्यग्रः पतेन्नेत्रयोर्मलम् ॥ ६ ॥ त्रिके पुच्छायतो वापि आवर्त्तो मण्डलोऽथवा । वहिः (द्भिः) प्रकुरुते लिङ्गं सर्व्वथा गतचेष्टवत् ॥ ७ ॥ भूभुजा नहि वोढव्योऽयं श्वापकाख्यो गजाधमः । यदीच्छेच्छाश्वतीं भूतिं शरीरारोग्यमेव वा ॥ ८ ॥ शङ्खदेशो यस्य भग्नौ स्कन्धदेशोऽति गुच्छकः (२) ! काकोऽयं कुरुते मृत्युं स्वामिनो नात्र संशयः ॥ ९ ॥ विषमौ शङ्खगौ दन्तौ यस्य शुण्डविरोधिनौ । भिद्यते वा विदीर्येतां स्वयं शून्यान्तरावुभौ ॥ कुरुते व्याधितं नाथं धूम्रनामा गजाधमः ॥ १० ॥ मूर्धजाः कर्कशा रूक्षा जटारूपानुवन्धिनः । यस्यायं जटिलो नागः कुरुते धनसंक्षयम् ॥ ११ ॥ स्कन्धे वा गात्रदेशे वा लग्नं चर्मोऽवलक्ष्यते । अजिनो नाम नागोऽयं