युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

२४ युक्तिकल्पतरौ— ईशान-पूर्व्व-प्लवनः मध्यस्थान-समुन्नतः । रोगकृद्दक्षिण-प्लावी धनदश्चोत्तर-प्लवः ॥ १५६ ॥ पश्चिम-प्लवनो ग्राम सुख-सम्पत्ति-नाशनः । मध्ये निम्नो दरिद्रत्वं प्रान्ते निम्नः सुखं वहेत् ॥ १५७ ॥ त्रिपथाद्राजदण्डेषु राज-च्छत्रे चतुष्पथे । राजकाण्डे मण्डपिका सरसौ राज-पूरुषे ॥ १५८ ॥ राजधान्यन्तरे हट्टं(ट्ट) राजच्छेत्रे च दुग्धकम् (५) । मध्ये साधुमृदुभिषक् दैवज्ञान् वासयेदथ ॥ १५९ ॥ प्रान्ते म्लेच्छान्यज-क्रुर वीर सैनिक कर्कशान् । गोपुरे सैनिकान् वौरान् मन्त्रिणो भवनान्तिके ॥ १६० ॥ मन्त्रिणः (६) प्रतिवेशित्वं कदाचिदपि नाचरेत् । तयोर्हि प्रतिवेशित्वे दुर्मन्त्रोऽपि च जायते ॥ १६१ ॥ नियोगिनां स्थितिं कुर्य्यान्नगरे चान्तरेऽन्तरा । नियोगि-मन्त्रिणोर्दृष्टिः (७) कार्य्यध्वंसाय कल्पते ॥ १६२ ॥ मन्त्रिणोऽदूरवसतिः (८) कर्म्म कुर्य्यान्न सत्वरम् (६) । नवकं (१०) नवकद्वारं नैकद्वारं समारभेत् ॥ १६३ ॥ न विषमं नाविषमं न समं नासमन्तथा । न मध्ये हस्तिनां वासो न प्रान्ते वाजिनान्तथा ॥ १६४ ॥

(५) दुग्धकम् ? (दृद्धकम्, दृढकम्) इति (ख)-(ग) पुस्तक पाठः । (६) मन्त्रियोः इति (ख) पुस्तक पाठः । (७) —दृष्टः इति (ख) पुस्तक पाठः । (८) दूरवसतिः इति (ग) पुस्तक पाठः । (९) निसत्वरं इति (ख) पुस्तक पाठः । (१०) नरकं इति (ख) पुस्तक पाठः ।