युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

नौतियुक्तिः । २८ एतयोरपि पूर्व्ववद् व्याख्यानम् । राजच्छत्रेण कुत्रापि वास्तुपत्तनमिष्यते । तस्यापि पूर्व्ववन्मानं तन्मान (७) मिति भाषितम् ॥ १८१ ॥ अथ तत्र गुणदोषौ,– परनिर्मित-वास्तुस्थो न तिष्ठति चिरं नृपः । न सुखाय न धर्म्माय तत्तस्य भुवि जायते ॥ १८२ ॥ एवमन्यत्रापि,– राजन्य (८) वीर्य्य-प्रत्याशो पर वास्तुकृत-स्थितिः । सुखाय नो भवेन्नॄणां यथा पर-गृहे ग्रहः ॥ १८३ ॥ यः स्वनिर्मित-वास्तुस्थो निज-लग्नादि-संयुक्तः । विचारित पुरो-राजा सुचिरं सुखमश्नुते ॥ १८४ ॥ अन्यत्रापि,– राजा स्वबाहु-वीर्य्याढ्यः निजनिर्मित-वास्तु भाक् । स चिरं तनुते सौख्यं स्वगृहस्थो ग्रहो यथा ॥ १८५ ॥ अथ वास्त्वारम्भ-कालः । वर्षान्ते (९) ऽभ्युदिते शुक्रे केन्द्रे सुरगुरौ शुभे । वास्तु-कर्म्म समारम्भः शुक्रचन्द्रार्क-भूमिजे ॥ १८६ ॥ गृहयुक्तौ (१०) यः समयः कर्त्तव्यस्तत्र वै शुभे । वास्त्वारम्भः कार्य्यः शुभसम्पत्ति-कामिना राज्ञा ॥ १८७ ॥ इति श्री भोजराजीये वास्तुयुक्तौ (११) वास्तूद्देशः । ( ७ ) तद्देशमिति (क) पुस्तक पाठः । ( ८ ) राजन्य-वीर्य इति (क) पुस्तक पाठः । ( ९ ) वर्षान्ते इति (ख) पुस्तक पाठः । ( १० ) गृहयुक्तौ इति (ख) पुस्तक पाठः । ( ११ ) वस्तूद्देशः इति (ख) पुस्तक पाठः ।