युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

वास्तुयुक्तिः । ४५ दक्षिणे मृत्युदो वास्तु र्धनहापश्चिम-प्लवः । कोणे रेखाद्वयं कृत्वा मध्यरेखाद्वयन्तथा ॥ ३०५ ॥ ऐशान-कोणतोरेखा दक्षिणाद्ये ( ४ ) र्ध्वजास्तथा । नाचामरो नामणिश्च नापताकापि नाध्वजः ॥ ३०६ ॥ नकुम्भादिर्नवितानो नाचित्रो नातिचित्रधृक् । नात्युच्चो नातिनीचोवा नाप्रकीर्णः प्रकीर्णकः । ३०७ ॥ नाधातु र्नागवाक्षश्च नचैकानेक-द्वारभाग् । नियमस्तु महोन्द्राणां सर्व्वसम्पत्ति-हेतवे ॥ ३०८ ॥ इति राज-गृहयुक्तिः । अन्येषान्तु यथा वास्तुमानेन नियमः ।— ध्वजोधूमस्तथा सिंहःश्वा ( ५ ) वृषोगर्दभो गजः । काक इत्येष गदितो वास्तुस्थानस्य निर्णयः । अयुग्मे सुखसम्पत्तिः युग्मञ्चविपदास्पदम् ॥ ३०९ ॥ एव मन्यत्रापि । ध्वजे विभूति र्विपदश्चधूमे, सिंहेविभोगः शुनि सर्व्वनाशः । वृषे सुखं गर्दभतो विनाशः ; गजे धनं काक-पदेच मृत्युः ॥३१०॥ कोणरेखा कोणसुचिः ( १ ) सुखसम्पत्ति-नाशिनी । पूर्व्व-पश्चिमतोदण्ड उदयाख्यः सुखावहः ॥ ३११ ॥ दक्षिणोत्तरतोदण्डो वंशहा यमदण्डकः । गृहानि पातयेद्धीमान् एषांदण्ड-( २ ) व्यधान्तरे ॥ ३१२ ।

( ४ ) दक्षिणाग्रैः इति (ग) पुस्तक पाठः । ( ५ ) श्वावतो इति (ख) पुस्तक पाठः । ( १ ) कोन सूचो (शुचि) इति (ख)-(ग) पुस्तक पाठः । ( २ ) दण्डः व्यधान्तरे ? इति (क) पुस्तक पाठः ।