हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)
Hammira Mahakavya with Hindi Commentary
नयचन्द्र सूरि / डॉ. दशरथ शर्मा द्वारा
पृष्ठ 169, कुल 185 में से
संदर्भ में पढ़ें[१३] देवलदेवीकन्यासम्वादः १२१
दुर्लभं नृभवं प्राप्य द्वयमेवार्ज्जयेत्सुधीः । कीर्त्तिं धर्मं च तौ सम्य—कुलाचारप्रपालनात् ॥ १२५ ॥ पूर्वाचारं निहत्याच्चैः सुखं हंत चरंति ये । आज्ञालोपान्न किं पापै र्हतास्तैः पूर्वजा निजाः ॥ १२६ ॥ आचाहमानमप्यादौ यैर्न्नाकृत्यं कृतं पुरा । तत्कुर्वन्नधुनाऽहं तान् कथं वक्ता स्वपूर्वजान् ॥ १२७ ॥ [यतः]पितुर्युपरते यस्तु नोद्वहेत्पैतृकीं धुरं । तेन नैवोपदेष्टव्याः स्वस्य वंशस्य पूर्वजाः ॥ १२८ ॥ बद्धवाचं विधायेति प्रतीपोक्तितरंगितैः । स्वावासं प्रेषयामास सदस्यां क्षितिवासवः ॥ १२९ ॥ इतः स रतिपालोपि तूर्णं गत्वा तदालयं । कलयन्नाकुलीभावं रणमल्लमभाषत ॥ १३० ॥ भ्रातः किं सुखमासीन त्वरस्व प्रपलायितुं । सेवाहेवाकिनां शत्रुर्बद्धुमभ्येति यद्विभुः ॥ १३१ ॥ सुधांशौ विषवत्त्वस्मि न्नैतत्संभाव्यते कथं । इत्याक्षिप्तवचास्तेन रतिपालः पुनर्जगौ ॥ ॥ १३२ ॥ स पंचपैर्जनैर्युक्तो यदि सायं त्वदालयं । एति तन्मे वचः सत्य मित्युक्तासावगाद्गृहं ॥ १३३ ॥ अथ दृष्ट्वा यथादिष्ट मायांतं स क्षितीश्वरं । जातप्रतीतिरुत्तीर्य दुर्गाद्भीत्यामिलद्रिपोः ॥ १३४ ॥ उत्तीर्य रतिपालोपि दुर्गात् स्वर्गादिवोच्चकैः । शिश्राय निरयावासमिवावासं शकेशितुः ॥ १३५ ॥ तयोस्तच्चेष्टितं दृष्ट्वा कलिं धिकलयन्नयं । कोशेऽन्नं कियदस्तीति नृपः पप्रच्छ जाहडं ॥ १३६ ॥ वदामि यदि नास्तीति तदा संधिर्भवेद्ध्रुवं । भाव्यर्थभावाद्वचालेति जगौ न कियदित्यसौ ॥ १३७ ॥ 16 k