भारतकोश
तैत्तिरीयोपनिषद् (शाङ्करभाष्य सहित)

तैत्तिरीयोपनिषद् (शाङ्करभाष्य सहित)

Taittiriya Upanishad with Shankara Bhashya

आदि शङ्कराचार्य द्वारा

स्रोत: Gita Press Gorakhpur · Gita Press, Gorakhpur (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished261 पृष्ठ

पृष्ठ 27, कुल 261 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 27

अनु० १ ] शाङ्करभाष्यार्थ २१ चात्मा ब्रह्म । तद्विज्ञानादविद्या- | होता है । तथा स्वयं आत्मा ही ब्रह्म | है और उसके ज्ञानसे ही अविद्याकी निवृत्तिरिति ब्रह्मविद्यार्थोपनिष- | निवृत्ति होती है; अतः अब ब्रह्म- | ज्ञानके लिये उपनिषद्का आरम्भ दारभ्यते । | किया जाता है । उपनिषदिति विद्योच्यते; | अपना सेवन करनेवाले पुरुषोंके उपनिषच्छब्द- तच्छीलिनां गर्भज- | गर्भ, जन्म और जरा आदिका निशातन निरुक्तिः | ( उच्छेद ) करने या उनका अवसादन न्मजरादिनिशात- | ( नाश ) करनेके कारण 'उपनिषद्' नात्तदवसादनाद्वा ब्रह्मणो वोप- | शब्दसे विद्या ही कही जाती है । | अथवा ब्रह्मके समीप ले जानेवाली निगमयितृत्वादुपनिषण्णं वास्यां | होनेसे या इसमें परम श्रेय ब्रह्म | उपस्थित है इसलिये [ यह विद्या 'उप- परं श्रेय इति । तदर्थत्वाद्- | निषद्' है ] । उस विद्याके ही लिये ग्रन्थोऽप्युपनिषत् । | होनेके कारण ग्रन्थ भी 'उपनिषद्' है । शीक्षावल्लीका शान्तिपाठ ॐ शं नो मित्रः शं वरुणः । शं नो भवत्वर्यमा । शं न इन्द्रो बृहस्पतिः । शं नो विष्णुरुरुक्रमः । नमो ब्रह्मणे । नमस्ते वायो । त्वमेव प्रत्यक्षं ब्रह्मासि । त्वामेव प्रत्यक्षं ब्रह्म वदिष्यामि । ऋतं वदिष्यामि । सत्यं वदिष्यामि । तन्मामवतु तद्वक्तारमवतु । अवतु माम् । अवतु वक्तारम् ॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥ १ ॥ [ प्राणवृत्ति और दिनका अभिमानी देवता ] मित्र ( सूर्यदेव ) हमारे लिये सुखकर हो । [ अपानवृत्ति और रात्रिका अभिमानी ] वरुण CC-0 Pt. Chakradhar Joshi and Sons, Dev Prayag. Digitized by eGangotri